Baza wiedzy · Kręgosłup i miednica
Przodopochylenie miednicy
Inne nazwy: anterior pelvic tilt, przodochylenie miednicy, przodopochylona miednica, miednica pochylona do przodu
Przodopochylenie miednicy (ang. anterior pelvic tilt) to ustawienie, w którym przednia część miednicy jest niżej niż tylna, a miednica jest pochylona ku przodowi. Lekkie przodopochylenie jest u większości zdrowych osób normą, a samo w sobie nie jest chorobą ani przyczyną bólu.
Spis treści (7)
Definicja i historia pojęcia
Ustawienie miednicy ocenia się, porównując wysokość dwóch punktów kostnych: kolca biodrowego przedniego górnego z przodu i kolca biodrowego tylnego górnego z tyłu. Gdy przedni kolec jest niżej, mówi się o przodopochyleniu, gdy wyżej, o tyłopochyleniu [1].
W badaniu 120 zdrowych młodych dorosłych, mierzonym specjalnym miernikiem przykładanym do tych punktów, przodopochylenie miało 85% mężczyzn i 75% kobiet [1]. Tyłopochylenie dotyczyło 6-7% osób, a ustawienie neutralne pozostałych [1]. Lekkie pochylenie miednicy do przodu jest więc typowym ustawieniem, a nie odchyleniem od normy.
Jak ocenia się ustawienie miednicy
W badaniu ustawienie miednicy ocenia się w staniu, zwykle z boku. Fizjoterapeuta odszukuje palcami kolce biodrowe z przodu i z tyłu i porównuje ich wysokość; w badaniach naukowych używa się do tego miernika, który wyznacza kąt linii łączącej oba punkty względem poziomu [1]. Ocenia też, czy miednica jest ustawiona tak samo po obu stronach.
Sam kąt to dopiero początek. W badaniu sprawdza się także długość mięśni zginających biodro, na przykład testem Thomasa, ruchomość kręgosłupa lędźwiowego i bioder oraz to, czy ruch prowokuje znany ból. Dopiero całość pozwala ocenić, czy ustawienie miednicy ma znaczenie dla dolegliwości.
Mechanizm
Miednica łączy kręgosłup z nogami, dlatego jej ustawienie wpływa na krzywizny kręgosłupa. Badacze opisali parametr nazwany kątem padania miednicy: zależy od budowy kości i silnie wiąże się z nachyleniem kości krzyżowej, które z kolei wyznacza głębokość lordozy lędźwiowej [2]. Kształt miednicy jest więc jednym z głównych czynników, od których zależy, jak ułożony jest kręgosłup [2].
Na ustawienie miednicy wpływają też mięśnie. W badaniu 23 zdrowych mężczyzn jednorazowe rozciąganie zginaczy biodra zmniejszyło przodopochylenie średnio o 1,2°, choć nie zmieniło lordozy lędźwiowej [3]. Autorzy uznali, że takie ćwiczenia mogą pomagać w poprawie ustawienia miednicy w staniu [3].
Ten sam wynik pokazuje, że miednica i lordoza nie zawsze zmieniają się razem: kąt miednicy się zmniejszył, a krzywizna odcinka lędźwiowego pozostała taka sama [3]. Dlatego opis „przodopochylenie miednicy” i „pogłębiona lordoza” to dwie różne obserwacje, które warto oceniać osobno. O lordozie piszę w haśle lordoza.
W fizjoterapii przodopochylenie łączy się często z koncepcją zespołu skrzyżowania dolnego: przykurczone zginacze biodra i napięte prostowniki grzbietu przy osłabionych mięśniach brzucha i pośladków. To koncepcja kliniczna pomocna przy planowaniu terapii; szerzej opisuje ją hasło hiperlordoza.
Znaczenie kliniczne
Przodopochylenie miednicy nie oznacza automatycznie bólu. W metaanalizie badań porównujących osoby z bólem odcinka lędźwiowego i bez niego ustawienie miednicy w staniu nie różniło się między grupami [4]. Osoby z bólem miały natomiast mniejszy zakres ruchu w odcinku lędźwiowym, poruszały się wolniej i miały słabsze czucie ułożenia ciała [4].
Dla pacjenta ważniejsze od kąta miednicy jest więc to, jak się porusza i co prowokuje ból. Gdy przodopochylenie towarzyszy bólowi, fizjoterapeuta ocenia ruchomość bioder i kręgosłupa, napięcie mięśni i ból znamionowy. Terapia obejmuje wtedy rozluźnienie napiętych mięśni, na przykład mięśnia biodrowo-lędźwiowego, oraz pracę nad mięśniami, które stabilizują miednicę.
W gabinecie: terapia manualna.
Kontrowersje i ograniczenia wiedzy
Pomiar ustawienia miednicy bywa obarczony błędem: w cytowanym badaniu różnice między stronami ciała u mężczyzn były mniejsze niż błąd pomiaru [1]. Nie wiadomo też, czy zmiany ruchu obserwowane u osób z bólem były przed bólem, czy pojawiły się z jego powodu [4].
Praktyczne wnioski:
- lekkie przodopochylenie jest normą u większości zdrowych osób [1],
- w badaniu zdrowych młodych dorosłych przodopochylenie miało 85% mężczyzn i 75% kobiet [1],
- ustawienie miednicy samo nie przesądza o bólu pleców [4],
- przy bólu ważniejsze są ruchomość, siła i to, co prowokuje ból, niż sam kąt miednicy [4],
- rozciąganie zginaczy biodra może zmniejszyć przodopochylenie w staniu [3].
Najczęstsze pytania
Czy przodopochylenie miednicy powoduje ból pleców?
Samo w sobie zwykle nie. W metaanalizie ustawienie miednicy w staniu nie różniło się między osobami z bólem odcinka lędźwiowego i bez niego [4]. Jeśli plecy bolą, przyczyny warto szukać w badaniu ruchu, a nie wyłącznie w kącie miednicy.
Czy przodopochylenie miednicy da się skorygować?
Ustawienie miednicy zależy w dużej mierze od budowy kości [2], więc nie da się go dowolnie zmienić. Rozciąganie zginaczy biodra zmniejszało przodopochylenie w staniu [3], a terapia mięśni pomaga przede wszystkim wtedy, gdy przodopochyleniu towarzyszy ból albo ograniczenie ruchu.
Wizyta w gabinecie
Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.
- Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł
Powiązane hasła
Na blogu
Źródła
- Herrington L. Assessment of the degree of pelvic tilt within a normal asymptomatic population. Man Ther. 2011;16(6):646-8. doi:10.1016/j.math.2011.04.006. PMID: 21658988
- Legaye J, Duval-Beaupère G, Hecquet J, i wsp. Pelvic incidence: a fundamental pelvic parameter for three-dimensional regulation of spinal sagittal curves. Eur Spine J. 1998;7(2):99-103. doi:10.1007/s005860050038. PMID: 9629932
- Preece SJ, Tan YF, Alghamdi TDA, i wsp. Comparison of Pelvic Tilt Before and After Hip Flexor Stretching in Healthy Adults. J Manipulative Physiol Ther. 2021;44(4):289-294. doi:10.1016/j.jmpt.2020.09.006. PMID: 34090549
- Laird RA, Gilbert J, Kent P, i wsp. Comparing lumbo-pelvic kinematics in people with and without back pain: a systematic review and meta-analysis. BMC Musculoskelet Disord. 2014;15:229. doi:10.1186/1471-2474-15-229. PMID: 25012528
Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.
Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.