Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Kręgosłup i miednica

Hiperlordoza

Inne nazwy: lumbar hyperlordosis, hyperlordosis, pogłębiona lordoza lędźwiowa, nadmierna lordoza lędźwiowa, postawa lordotyczna, plecy wklęsłe

Hiperlordoza (ang. lumbar hyperlordosis) to lordoza lędźwiowa większa niż typowa dla danej osoby, mierzona kątem na bocznym zdjęciu RTG albo oceniana wzrokowo jako postawa lordotyczna. To opis kształtu kręgosłupa, a nie choroba, i sam w sobie nie wyjaśnia bólu krzyża.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 17
Ilustracja: Fizjoterapeutka stoi obok pacjentki podczas oceny jej postawy widzianej z boku
Spis treści (8)
  1. Definicja i historia pojęcia
  2. Opis w badaniu obrazowym
  3. Mechanizm
  4. Znaczenie kliniczne
  5. Kontrowersje i ograniczenia wiedzy
  6. Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty
  7. Najczęstsze pytania
  8. Źródła

Definicja i historia pojęcia

Układ krzywizn kręgosłupa opisuje hasło o budowie kręgosłupa, a rozwój lordozy, sposoby jej pomiaru i zakres norm hasło lordoza. To hasło dotyczy pytań, które pojawiają się przy opisie „hiperlordoza”.

Wielkość lordozy lędźwiowej wyznacza w dużej mierze budowa miednicy, opisywana kątem jej incydencji (ang. pelvic incidence) [1]. Dlatego w chirurgii kręgosłupa lordozę ocenia się względem incydencji miednicy: za zgodne ustawienie uznaje się lordozę mieszczącą się w granicach 11° od tego kąta [2].

Wynik zależy też od pozycji [3]. W przeglądzie 10 badań obejmujących 1066 osób bez skrzywień średnia lordoza lędźwiowa wynosiła na stojąco 43°, a na siedząco 21° [3]. Średnie w obu pozycjach różniły się więc mniej więcej dwukrotnie [3].

Poza pomiarem kąta opisuje się postawę [4]. Przegląd nieprawidłowości postawy w płaszczyźnie strzałkowej wymienia cztery ich typy: postawę lordotyczną, postawę kifotyczną, plecy płaskie i postawę z przesunięciem miednicy do przodu (ang. sway-back) [4].

Opis w badaniu obrazowym

Do pomiaru krzywizn służy boczne zdjęcie RTG na stojąco, a rezonans magnetyczny wykonuje się na leżąco [5]. W badaniu 63 osób bez bólu krzyża lordoza L1-S1 wynosiła średnio 45° na zdjęciu RTG i 48° w rezonansie [5]. Całkowity kąt różnił się niewiele, ale kąty na pojedynczych poziomach różniły się bardziej, najwyraźniej w segmencie L5-S1 [5]. Autorzy uznali, że rezonans nadaje się do szacowania całkowitej lordozy, ale kąty poszczególnych segmentów trzeba mierzyć na zdjęciu na stojąco [5].

Mniej pewna jest ocena na oko [6]. Dziesięciu fizjoterapeutów oceniało skany 3D sylwetek 50 osób bez bólu [6]. Zgodność ocen między badającymi była niewielka (współczynnik kappa 0,13), a zgodność oceny wzrokowej z pomiarem kąta umiarkowana; 83% ocen różnych badających różniło się jednak najwyżej o jeden stopień skali [6]. Autorzy uznali, że ocena postawy, jak każda ocena obarczona niepewnością, nie powinna sama decydować o leczeniu [6].

Mechanizm

Lordoza zależy od pozycji ciała [3]. W przeglądzie badań radiologicznych przejście ze stania do siedzenia zmniejszało nachylenie kości krzyżowej z 34° do 20°, a pochylenie miednicy zwiększało się z 14° do 34° [3].

Na krzywiznę wpływa też ciąża [7]. Przegląd systematyczny 50 badań wykazał, że kąty lordozy i kifozy w ciąży się zwiększają, choć nie we wszystkich pracach, a nasilenie bólu krzyża nie wiązało się ze zmianą krzywizn [7]. Przegląd narracyjny z 2025 roku wymienia większą lordozę wśród zmian zwiększających obciążenie kręgosłupa ciężarnej i podaje, że ból krzyża dotyczy do 56% kobiet w ciąży [8].

Duża lordoza bywa opisywana przy kręgozmyku [9]. W przeglądzie 26 badań nad przejściem kręgoszczeliny w kręgozmyk incydencja miednicy, nachylenie kości krzyżowej i lordoza miały częściowe poparcie jako czynniki ryzyka [9]. Spójnie potwierdzonym czynnikiem było tylko zwyrodnienie krążka [9].

Często przytacza się też wyjaśnienie mięśniowe: przy długim siedzeniu mięśnie stabilizujące słabną, a ich pracę przejmują mięśnie odpowiedzialne za ruch, które stają się nadaktywne i mniej elastyczne [4].

W fizjoterapii ten układ opisuje koncepcja zespołu skrzyżowania dolnego (Vladimir Janda). Według niej:

  • mięśnie biodrowo-lędźwiowe, zginające biodro, są przykurczone,
  • mięśnie brzucha są osłabione,
  • prostowniki grzbietu w odcinku lędźwiowym są napięte,
  • mięśnie pośladkowe pracują słabiej.

Napięte zginacze bioder i prostowniki pociągają miednicę do przodu, a słaby brzuch i pośladki tego nie równoważą, więc lordoza się pogłębia. To koncepcja kliniczna, która pomaga zaplanować terapię: rozluźnić to, co napięte, i wzmocnić to, co osłabione.

Znaczenie kliniczne

Dawny pogląd, że lordoza lub jej pogłębienie powoduje ból krzyża, nie znajduje potwierdzenia w metaanalizie: osoby z bólem miały przeciętnie mniejszą lordozę niż osoby bez bólu [10]. W przeglądzie badań kohortowych z późniejszym bólem krzyża wiązała się ograniczona, a nie pogłębiona lordoza [11].

Dla pacjenta wynika z tego, że opis „hiperlordoza” nie jest rozpoznaniem przyczyny bólu. Ból krzyża bez uchwytnej przyczyny opisuje hasło o niespecyficznym bólu dolnego odcinka kręgosłupa. Wytyczne NICE nie zalecają w bólu krzyża rutynowego obrazowania poza opieką specjalistyczną, a postępowanie opierają na informacji, ćwiczeniach i wspieraniu samodzielnego radzenia sobie z bólem [12].

Kontrowersje i ograniczenia wiedzy

Dowody na to, czy ćwiczenia zmieniają kąt lordozy, są niespójne [13-15]. Metaanaliza 10 badań nad ćwiczeniami korekcyjnymi u osób z lordozą, hiperlordozą albo bólem krzyża wykazała umiarkowane zmniejszenie kąta lordozy (standaryzowana różnica średnich 0,55) [13]. Autorzy nie ustalili, która metoda działa najlepiej, a jedynym ocenianym wynikiem był kąt, nie ból [13].

Przeglądy obejmujące różne programy ćwiczeń, opisane także w haśle o lordozie, nie potwierdzają wyraźnej zmiany lordozy lędźwiowej [14, 15]. W czterech badaniach z randomizacją, które mierzyły kąt lordozy, poprawa nie była wyraźna [14]. Wzmacnianie mięśni poprawiało u zdrowych osób ustawienie odcinka piersiowego i szyjnego, ale nie lędźwiowego i miednicy [15].

Pomiary mają swoje słabości: ocena wzrokowa jest mało powtarzalna [6], wynik zależy od pozycji [3], a zdjęć RTG nie wykonuje się rutynowo przy bólu krzyża [12]. Czy zmiana ruchomości poprzedza ból, czy jest jego skutkiem, nie wiadomo [16].

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty

Konsultacja ma sens, gdy przy opisanej hiperlordozie występuje ból krzyża, który utrudnia pracę, sen albo codzienną aktywność. W gabinecie podstawą jest terapia manualna, która pomaga rozluźnić napięte mięśnie biodrowo-lędźwiowe i prostowniki grzbietu; stosuje się też suche igłowanie, akupunkturę i pinoterapię. Ćwiczenia brzucha i pośladków do domu utrwalają efekt terapii. Najpierw do lekarza trzeba się zgłosić przy objawach mogących wskazywać na nowotwór, zakażenie, uraz albo chorobę zapalną kręgosłupa [12]; opisuje je hasło o czerwonych flagach. Pierwsza wizyta w gabinecie na Mokotowie trwa około 60 minut: wywiad, badanie funkcjonalne odcinka lędźwiowego i miednicy, terapia i zalecenia; czasem także ćwiczenia do domu, opisane w karcie plan ćwiczeń. Termin sprawdzisz w Booksy (otwiera się w nowej karcie).

Najczęstsze pytania

Jakie objawy daje hiperlordoza lędźwiowa?

Badania nie łączą hiperlordozy z określonymi objawami: osoby z bólem krzyża nie miały większej lordozy niż osoby bez bólu, a raczej mniejszą [10, 16]. Z bólem krzyża wiązały się raczej mniejszy zakres i wolniejsze tempo ruchu odcinka lędźwiowego [16]. Jeśli ból krzyża się pojawia, wytyczne każą przy nowych lub zmieniających się objawach wykluczyć poważne przyczyny, takie jak nowotwór, zakażenie, uraz i choroba zapalna [12].

Czy hiperlordoza ma związek ze skoliozą?

Badania nie wskazują na taki związek [17]. Skoliozę idiopatyczną klasyfikuje się głównie według skrzywienia w płaszczyźnie czołowej, a lordoza jest krzywizną w płaszczyźnie strzałkowej [17]. Metaanaliza 81 badań u nastolatków ze skoliozą idiopatyczną i 18 badań grup kontrolnych nie wykazała różnic w lordozie lędźwiowej ani w incydencji miednicy między młodzieżą ze skoliozą i bez niej, niezależnie od typu skrzywienia [17].

Czy hiperlordozę trzeba leczyć?

Wytyczne dla bólu krzyża nie przewidują leczenia samej krzywizny; zalecają informację, ćwiczenia i wspieranie samodzielnego radzenia sobie z bólem [12]. Wielkość lordozy zależy od budowy miednicy [1] i od pozycji ciała [3]. Wpływ ćwiczeń na sam kąt lordozy jest niepewny [13, 15].

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Źródła

  1. Legaye J, Duval-Beaupère G, Hecquet J, i wsp. Pelvic incidence: a fundamental pelvic parameter for three-dimensional regulation of spinal sagittal curves. Eur Spine J. 1998;7(2):99-103. doi:10.1007/s005860050038. PMID: 9629932
  2. Celestre PC, Dimar JR, Glassman SD. Spinopelvic Parameters: Lumbar Lordosis, Pelvic Incidence, Pelvic Tilt, and Sacral Slope: What Does a Spine Surgeon Need to Know to Plan a Lumbar Deformity Correction? Neurosurg Clin N Am. 2018;29(3):323-329. doi:10.1016/j.nec.2018.03.003. PMID: 29933800
  3. Dharnipragada R, Bostrom N, Bertogliat M, i wsp. Sagittal balance in sitting and standing positions: A systematic review of radiographic measures. Heliyon. 2024;10(7):e28545. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e28545. PMID: 38590852
  4. Czaprowski D, Stoliński Ł, Tyrakowski M, i wsp. Non-structural misalignments of body posture in the sagittal plane. Scoliosis Spinal Disord. 2018;13:6. doi:10.1186/s13013-018-0151-5. PMID: 29516039
  5. Benditz A, Boluki D, Weber M, i wsp. Comparison of Lumbar Lordosis in Lateral Radiographs in Standing Position with supine MR Imaging in consideration of the Sacral Slope. Rofo. 2017;189(3):233-239. doi:10.1055/s-0042-120112. PMID: 28002853
  6. Harvie DS, McEvoy M, Tomkinson GR. A comparison of visual and direct assessments of lumbar spine posture. J Bodyw Mov Ther. 2024;39:209-213. doi:10.1016/j.jbmt.2024.02.049. PMID: 38876627
  7. Conder R, Zamani R, Akrami M. The Biomechanics of Pregnancy: A Systematic Review. J Funct Morphol Kinesiol. 2019;4(4):72. doi:10.3390/jfmk4040072. PMID: 33467386
  8. Yoseph ET, Taiwo R, Kiapour A, i wsp. Pregnancy-Related Spinal Biomechanics: A Review of Low Back Pain and Degenerative Spine Disease. Bioengineering (Basel). 2025;12(8):858. doi:10.3390/bioengineering12080858. PMID: 40868371
  9. Sima S, Chen X, Sheldrick K, i wsp. Imaging predictors of progression of lumbar spondylolysis to spondylolisthesis: a systematic review. Spine J. 2024;24(8):1431-1442. doi:10.1016/j.spinee.2024.03.010. PMID: 38499064
  10. Chun SW, Lim CY, Kim K, i wsp. The relationships between low back pain and lumbar lordosis: a systematic review and meta-analysis. Spine J. 2017;17(8):1180-1191. doi:10.1016/j.spinee.2017.04.034. PMID: 28476690
  11. Sadler SG, Spink MJ, Ho A, i wsp. Restriction in lateral bending range of motion, lumbar lordosis, and hamstring flexibility predicts the development of low back pain: a systematic review of prospective cohort studies. BMC Musculoskelet Disord. 2017;18(1):179. doi:10.1186/s12891-017-1534-0. PMID: 28476110
  12. National Institute for Health and Care Excellence. Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). 2016, aktualizacja 2026. https://www.nice.org.uk/guidance/ng59
  13. Dimitrijević V, Šćepanović T, Milankov V, i wsp. Effects of Corrective Exercises on Lumbar Lordotic Angle Correction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(8):4906. doi:10.3390/ijerph19084906. PMID: 35457772
  14. González-Gálvez N, Gea-García GM, Marcos-Pardo PJ. Effects of exercise programs on kyphosis and lordosis angle: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2019;14(4):e0216180. doi:10.1371/journal.pone.0216180. PMID: 31034509
  15. Warneke K, Lohmann LH, Wilke J. Effects of Stretching or Strengthening Exercise on Spinal and Lumbopelvic Posture: A Systematic Review with Meta-Analysis. Sports Med Open. 2024;10(1):65. doi:10.1186/s40798-024-00733-5. PMID: 38834878
  16. Laird RA, Gilbert J, Kent P, i wsp. Comparing lumbo-pelvic kinematics in people with and without back pain: a systematic review and meta-analysis. BMC Musculoskelet Disord. 2014;15:229. doi:10.1186/1471-2474-15-229. PMID: 25012528
  17. Pasha S, Baldwin K. Preoperative Sagittal Spinal Profile of Adolescent Idiopathic Scoliosis Lenke Types and Non-Scoliotic Adolescents: A Systematic Review and Meta-Analysis. Spine (Phila Pa 1976). 2019;44(2):134-142. doi:10.1097/BRS.0000000000002748. PMID: 29927859

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń