Baza wiedzy · Szyja i głowa
Zniesienie lordozy szyjnej
Inne nazwy: loss of cervical lordosis, straightening of the cervical spine, spłycenie lordozy szyjnej, wyprostowanie lordozy szyjnej, odprostowanie lordozy szyjnej, kifoza szyjna, dyslordoza szyjna
Zniesienie lordozy szyjnej (ang. loss of cervical lordosis) to określenie z opisu zdjęcia RTG lub rezonansu: szyjny odcinek kręgosłupa jest wyprostowany zamiast wygięty ku przodowi. U wielu osób bez bólu to wariant prawidłowy, a w rezonansie bywa skutkiem ułożenia w aparacie.

Spis treści (8)
Definicja i historia pojęcia
Odcinek szyjny i lędźwiowy są wygięte ku przodowi, czyli tworzą lordozę, a odcinek piersiowy ku tyłowi [1]. Ogólny opis tej krzywizny zawiera hasło lordoza, a układ wszystkich krzywizn hasło o budowie kręgosłupa. Utrata lordozy szyjnej przybiera postać prostego wyprostowania szyi albo odwrócenia krzywizny w kifozę [2]. W polskich opisach badań ta sama obserwacja ma kilka nazw: spłycenie, wyprostowanie (odprostowanie), wyrównanie albo zniesienie lordozy, a przy odwróceniu „tendencja do kifozy” albo kifoza szyjna.
Wielkość krzywizny mierzy się kątem Cobba między kręgami C2 i C7 na bocznym zdjęciu RTG [3, 4]. Współczesna ocena uwzględnia też nachylenie górnej płytki pierwszego kręgu piersiowego (ang. T1 slope), przesunięcie głowy względem tułowia i ustawienie wzroku [5].
Zakres normy jest szeroki [4]. Przegląd 37 prac o pomiarach u osób bez dolegliwości wykazał duże zróżnicowanie kąta C2-C7, od lordozy do kifozy, w każdym wieku i u obu płci [4]. W tej samej pracy u 84 ochotników bez bólu szyi i pleców wyodrębniono trzy typy ustawienia: z krzywizną kifotyczną (32%, średnio -8,6°), z umiarkowaną lordozą (51%, średnio 8,7°) i z dużą lordozą (17%, średnio 21,2°) [4].
Podobny obraz dało większe badanie 958 dorosłych bez dolegliwości, przytaczane w hasłach o lordozie i kifozie: ustawienie kifotyczne było w nim częste i przybywało go z wiekiem [6].
Opis w badaniu obrazowym
Pozycja podczas badania zmienia wynik [3]. Zdjęcie RTG do tego pomiaru wykonuje się na stojąco, a tomografię i rezonans na leżąco [3]. W badaniu 108 pacjentów lordoza na zdjęciu w pozycji stojącej była średnio o 5,0° większa niż w rezonansie i o 6,2° większa niż w tomografii, choć pomiary były ze sobą mocno powiązane [3]. Autorzy uznali, że obraz na leżąco systematycznie zaniża lordozę, a gdy pokazuje kifozę, trzeba ją potwierdzić na zdjęciu na stojąco [3].
Opis „zniesienie lordozy” w rezonansie wykonanym na leżąco może więc zaniżać krzywiznę, jaką szyja ma w pozycji stojącej [3]. Jeśli jest zdjęcie RTG na stojąco, opis z rezonansu porównuje się z nim, zanim uzna się szyję za kifotyczną [3].
Wyprostowanie szyi bywa też interpretowane jako skutek urazu [7]. W prospektywnym badaniu z 1998 roku porównano zdjęcia 488 osób tuż po urazie typu smagnięcia biczem (ang. whiplash) i 495 zdrowych ochotników [7]. Brak lordozy i miejscowe kątowe zagięcia występowały w obu grupach równie często i nie wiązały się z objawami [7]. Autorzy uznali je za warianty normy [7].
Mechanizm
Ustawienie szyi zależy od reszty kręgosłupa [5]. Krzywizna szyjna wiąże się z ustawieniem odcinka piersiowo-lędźwiowego i miednicy oraz z nachyleniem pierwszego kręgu piersiowego [5]. U ochotników z ustawieniem kifotycznym to nachylenie wynosiło średnio 17,4°, a u osób z dużą lordozą 39,5° [4]. Autorzy podkreślają, że ustawienie szyi służy utrzymaniu poziomego kierunku patrzenia i równowagi w płaszczyźnie strzałkowej [4].
W badaniu 958 osób kifotyczne ustawienie szyi nie wiązało się z parametrami pozostałych odcinków, z wyjątkiem lordozy lędźwiowej [6]. Jej nadmiar i znaczenie opisuje hasło o hiperlordozie.
Wyprostowanie szyi trzeba odróżnić od wysunięcia głowy do przodu (ang. forward head posture), które opisuje się między innymi kątem czaszkowo-kręgowym [8]. W metaanalizie 15 badań przekrojowych dorośli z bólem szyi mieli głowę wysuniętą bardziej niż osoby bez bólu, a większe wysunięcie wiązało się z silniejszym bólem i większą niepełnosprawnością [9]. U nastolatków tego związku nie stwierdzono [9]. Nowsza metaanaliza 26 badań potwierdziła różnicę kąta czaszkowo-kręgowego (średnio około 3°), ale nie innych miar postawy głowy [8].
Znaczenie kliniczne
Nie wiadomo, w jakim stopniu opis „zniesiona lordoza” tłumaczy ból szyi; narracyjny przegląd poświęcony rokowaniu przy utracie lordozy szyjnej kończy się wnioskiem, że wciąż daleko do jednoznacznych twierdzeń [2]. Ustawienie kifotyczne miała prawie co trzecia zdrowa osoba w badaniu Virka i wsp. [4], a po urazie nie było ono częstsze niż u zdrowych [7]. Badania nad postawą głowy są przekrojowe, więc nie rozstrzygają, czy postawa prowadzi do bólu, czy ból do zmiany postawy [8, 9].
Większe znaczenie ma ustawienie szyi w chirurgii kręgosłupa [5]. Przesunięcie odcinka C2-C7 do przodu wiąże się z niepełnosprawnością i z ciężkością ucisku rdzenia kręgowego (mielopatii), a przy podejrzeniu deformacji przed operacją wykonuje się zdjęcia całego kręgosłupa na stojąco [5]. Zmiany zwyrodnieniowe krążków i stawów opisuje hasło o dyskopatii szyjnej.
Kontrowersje i ograniczenia wiedzy
Wpływ ćwiczeń na krzywizny kręgosłupa omawia hasło o lordozie. Lepiej zbadano pokrewne zagadnienie, czyli wysunięcie głowy [10]. W metaanalizie 7 badań z randomizacją (627 osób z wysuniętą głową) ćwiczenia wyraźnie zwiększały kąt czaszkowo-kręgowy i umiarkowanie zmniejszały ból [10]. Autorzy tego przeglądu zaznaczają, że związek między postawą a bólem i poprawą obu pozostaje nieustalony [10].
Drugim ograniczeniem jest pomiar [3]. Wynik zależy od pozycji w badaniu [3], a parametry szyi mają szeroki zakres normy [4].
Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty
Konsultacja ma sens, gdy ból szyi utrzymuje się albo nawraca, niezależnie od tego, czy opis badania mówi o zniesionej lordozie. W gabinecie stosuje się terapię manualną, suche igłowanie, akupunkturę i pinoterapię, dobierane po wywiadzie i badaniu, żeby zmniejszyć ból i napięcie mięśni szyi. Najpierw do lekarza trzeba się zgłosić po urazie szyi, bo wytyczne wymieniają wśród objawów alarmowych złamanie po urazie [11], oraz przy pogorszeniu sprawności rąk albo niepewnym chodzie, bo to typowe objawy ucisku rdzenia kręgowego [12]; inne objawy alarmowe opisuje hasło o czerwonych flagach. W gabinecie na Mokotowie pierwsza wizyta z bólem szyi trwa około 60 minut i łączy omówienie opisu badania z wywiadem, badaniem funkcjonalnym, terapią i zaleceniami; zakres pracy z tym problemem opisuje karta bóle głowy i szyi. Termin sprawdzisz w Booksy (otwiera się w nowej karcie).
Najczęstsze pytania
Jakie objawy daje zniesiona lordoza szyjna?
Badania nie wiążą jej z określonymi objawami: po urazie szyi brak lordozy nie był częstszy niż u zdrowych i nie wiązał się z objawami [7]. Kifotyczne ustawienie szyi ma też wiele osób bez dolegliwości [4]. Znaczenie samej krzywizny dla bólu szyi pozostaje niejasne [2], dlatego opis badania zestawia się z wywiadem i badaniem.
Co oznacza zniesienie lordozy szyjnej z tendencją do kifozy?
To opis, w którym krzywizna szyjna wyprostowała się i zaczyna odwracać ku tyłowi [2]. U 84 zdrowych ochotników takie kifotyczne ustawienie, średnio -8,6° między C2 a C7, miała prawie co trzecia osoba [4]. W rezonansie na leżąco kifozę trzeba potwierdzić na zdjęciu RTG na stojąco, bo pozycja leżąca zaniża lordozę [3].
Jakie są przyczyny zniesienia lordozy szyjnej?
U osób bez dolegliwości ustawienie kifotyczne jest częstym wariantem budowy, związanym z mniejszym nachyleniem górnej części klatki piersiowej [4, 5]. Wynik zmienia też pozycja podczas badania, zwłaszcza leżenie w rezonansie [3]. Zmiana krzywizny może też wiązać się z chorobą: deformacja szyi może prowadzić do ucisku rdzenia kręgowego [5], a objawy takiego ucisku wymagają szybkiej oceny przez lekarza [12].
Wizyta w gabinecie
Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.
- Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł
Powiązane hasła
Źródła
- Czaprowski D, Stoliński Ł, Tyrakowski M, i wsp. Non-structural misalignments of body posture in the sagittal plane. Scoliosis Spinal Disord. 2018;13:6. doi:10.1186/s13013-018-0151-5. PMID: 29516039
- Lippa L, Lippa L, Cacciola F. Loss of cervical lordosis: What is the prognosis? J Craniovertebr Junction Spine. 2017;8(1):9-14. doi:10.4103/0974-8237.199877. PMID: 28250631
- Sevin IE, Bozdag S, Erisken E, i wsp. Comparison of Radiography with Computed Tomography and Magnetic Resonance Imaging in the Measurement of Cervical Lordosis. Medicina (Kaunas). 2025;61(9):1654. doi:10.3390/medicina61091654. PMID: 41011045
- Virk S, Lafage R, Elysee J, i wsp. The 3 Sagittal Morphotypes That Define the Normal Cervical Spine: A Systematic Review of the Literature and an Analysis of Asymptomatic Volunteers. J Bone Joint Surg Am. 2020;102(19):e109. doi:10.2106/JBJS.19.01384. PMID: 33027127
- Ames CP, Blondel B, Scheer JK, i wsp. Cervical radiographical alignment: comprehensive assessment techniques and potential importance in cervical myelopathy. Spine (Phila Pa 1976). 2013;38(22 Suppl 1):S149-60. doi:10.1097/BRS.0b013e3182a7f449. PMID: 24113358
- Kim SW, Kim TH, Bok DH, i wsp. Analysis of cervical spine alignment in currently asymptomatic individuals: prevalence of kyphotic posture and its relationship with other spinopelvic parameters. Spine J. 2018;18(5):797-810. doi:10.1016/j.spinee.2017.09.008. PMID: 28962913
- Matsumoto M, Fujimura Y, Suzuki N, i wsp. Cervical curvature in acute whiplash injuries: prospective comparative study with asymptomatic subjects. Injury. 1998;29(10):775-8. doi:10.1016/s0020-1383(98)00184-3. PMID: 10341902
- Rani B, Paul A, Chauhan A, i wsp. Is Neck Pain Related to Sagittal Head and Neck Posture?: A Systematic Review and Meta-analysis. Indian J Orthop. 2023;57(3):371-403. doi:10.1007/s43465-023-00820-x. PMID: 36825268
- Mahmoud NF, Hassan KA, Abdelmajeed SF, i wsp. The Relationship Between Forward Head Posture and Neck Pain: a Systematic Review and Meta-Analysis. Curr Rev Musculoskelet Med. 2019;12(4):562-577. doi:10.1007/s12178-019-09594-y. PMID: 31773477
- Sheikhhoseini R, Shahrbanian S, Sayyadi P, i wsp. Effectiveness of Therapeutic Exercise on Forward Head Posture: A Systematic Review and Meta-analysis. J Manipulative Physiol Ther. 2018;41(6):530-539. doi:10.1016/j.jmpt.2018.02.002. PMID: 30107937
- Feller D, Chiarotto A, Koes B, i wsp. Red flags for potential serious pathologies in people with neck pain: a systematic review of clinical practice guidelines. Arch Physiother. 2024;14:105-115. doi:10.33393/aop.2024.3245. PMID: 39639931
- McCormick JR, Sama AJ, Schiller NC, i wsp. Cervical Spondylotic Myelopathy: A Guide to Diagnosis and Management. J Am Board Fam Med. 2020;33(2):303-313. doi:10.3122/jabfm.2020.02.190195. PMID: 32179614
Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.
Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.