Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Bark, łokieć i ręka

Zespół bolesnego barku (ciasnota podbarkowa)

Inne nazwy: subacromial pain syndrome, SAPS, subacromial impingement syndrome, zespół ciasnoty podbarkowej, konflikt podbarkowy, rotator cuff related shoulder pain, periarthritis humeroscapularis, PHS

Zespół bolesnego barku (ang. subacromial pain syndrome), nazywany też ciasnotą podbarkową, to nieurazowy ból barku nasilany unoszeniem ręki, związany ze ścięgnami stożka rotatorów i kaletką podbarkową. Nazwa „ciasnota” myli: ból rzadko wynika z samego zwężenia miejsca pod wyrostkiem barkowym.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 21
Ilustracja: Pacjentka unosi prawą rękę w bok, a fizjoterapeutka obserwuje ustawienie barku i ramienia
Spis treści (10)
  1. Epidemiologia
  2. Przyczyny i mechanizm
  3. Objawy
  4. Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa
  5. Kiedy pilnie do lekarza
  6. Postępowanie i co mówią badania
  7. Rokowanie
  8. Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty
  9. Najczęstsze pytania
  10. Źródła

Epidemiologia

Ból barku to jedna z najczęstszych dolegliwości narządu ruchu, a jego najczęstszą przyczyną są zmiany w ścięgnach stożka rotatorów [1]. Większość takich bólów ma źródło właśnie w okolicy podbarkowej [4]. Częściej zgłaszają go kobiety, zwłaszcza po 45. roku życia [2, 3].

Zmiany w ścięgnach stożka przybywają z wiekiem, także u osób, które nic nie boli [5]. Chorobę stożka rotatorów częściej spotyka się też u osób z cukrzycą i zaburzeniami lipidowymi [6].

Przyczyny i mechanizm

Dawniej uważano, że ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego ściera się o wyrostek barkowy przy unoszeniu ręki, i usuwano chirurgicznie fragment wyrostka [7]. To wyjaśnienie okazało się niewystarczające [3, 7]. Dlatego zamiast o „ciasnocie” coraz częściej mówi się o zespole bólu podbarkowego: nazwa opisuje objawy, a nie przesądza o ucisku [3].

Pojęcie obejmuje nieurazowy ból barku, nasilany głównie przy unoszeniu ręki, między innymi tendinopatię ścięgna nadgrzebieniowego, zwapnienia w ścięgnie i zwyrodnieniowe przedarcia ścięgna [8]. Część autorów mówi szerzej o bólu barku związanym ze stożkiem rotatorów [9].

Sama budowa barku nie wyjaśnia bólu: u osób z bólem i bez bólu odległość między głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym była podobna [10].

Objawy

Podstawowym objawem jest ból wokół wyrostka barkowego, zwykle po jednej stronie, który nasila się przy unoszeniu ręki albo po nim i pojawił się bez urazu [3, 8]. W badaniu barku najwięcej mówi test bolesnego łuku [13].

Wyraźne osłabienie ręki, zwłaszcza gdy nie da się jej utrzymać w ustawieniu, w które przeniósł ją badający, przemawia raczej za pełnym przedarciem ścięgna stożka [13].

Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu [14]. Ocenia się kilka testów razem, bo pojedynczy test nie wystarcza [3, 14].

Badania obrazowe nie są potrzebne na początku [3]. USG wykonuje się, gdy objawy trwają dłużej niż około 6 tygodni albo badanie sugeruje przedarcie ścięgna, a rezonans, gdy USG nie daje odpowiedzi [3, 8]. Opis badania ocenia się razem z objawami, bo zmiany w ścięgnach ma wiele osób bez bólu [5].

Podobny ból mogą dawać między innymi zmiany ścięgna mięśnia dwugłowego, uszkodzenie obrąbka stawowego, zamrożony bark, choroba zwyrodnieniowa stawu ramiennego i niestabilność barku [15]. Badanie obejmuje też odcinek szyjny kręgosłupa [15], bo źródłem bólu bywa na przykład rwa barkowa.

Kiedy pilnie do lekarza

Zanim zacznie się terapię ruchem, lekarz powinien ocenić sytuacje opisane w ścieżkach postępowania brytyjskiej i kanadyjskiej [4, 15]:

  • bark zniekształcony po upadku lub urazie, gdy ręką nie da się poruszać (możliwe zwichnięcie albo złamanie): SOR tego samego dnia [4, 15],
  • ból barku z gorączką, który może oznaczać zakażenie stawu: SOR albo lekarz tego samego dnia [4, 15],
  • nagła utrata siły po urazie, gdy ręki nie da się unieść: lekarz w ciągu kilku dni, bo pourazowe przerwanie stożka rotatorów wymaga szybkiej oceny ortopedycznej; narzędzie kanadyjskie mówi o kontakcie z ortopedą w ciągu tygodnia [4, 15],
  • podejrzenie guza, na przykład przy nowotworze w wywiadzie: pilna konsultacja lekarska [4, 15],
  • ból i obrzęk kilku stawów naraz, sugerujący chorobę zapalną: pilna konsultacja, najlepiej reumatologiczna [4, 15],
  • drętwienie, mrowienie albo osłabienie ręki: lekarz w ciągu kilku dni, żeby ocenić odcinek szyjny [15].

Ogólne zasady rozpoznawania objawów alarmowych w bólu kręgosłupa opisuje hasło czerwone flagi.

Postępowanie i co mówią badania

W gabinecie podstawą jest terapia manualna, a także suche igłowanie, akupunktura, pinoterapia i hirudoterapia, dobierane po wywiadzie i badaniu. Ich celem jest zmniejszenie bólu i napięcia wokół barku, żeby unoszenie ręki było łatwiejsze. Terapię łączy się z ćwiczeniami, które odbudowują siłę stożka rotatorów i utrwalają efekt.

W badaniach terapia manualna zmniejszała ból bardziej niż zabieg pozorowany [17]. Ćwiczenia zmniejszały ból bardziej niż postępowanie bez ćwiczeń, a ćwiczenia ukierunkowane na bark działały lepiej niż ogólne [17]. Przeglądy zalecają ćwiczenia, a terapię manualną zwłaszcza na początku leczenia [16].

O zastrzyku sterydowym decyduje lekarz. Warto jednak wiedzieć, że sterydy zmieniają strukturę ścięgna: w badaniach, głównie na zwierzętach i komórkach, po ich podaniu było mniej kolagenu, a jego włókna były gorzej ułożone [21].

Operacja, czyli poszerzenie przestrzeni pod wyrostkiem barkowym, w dużych badaniach nie dawała lepszych wyników niż zabieg pozorowany [11, 12]. Dlatego eksperci odradzają ją dorosłym z bólem trwającym ponad 3 miesiące [18].

Rokowanie

Ból barku często trwa miesiącami: po roku mniej więcej co trzecia osoba nadal ma ból albo ograniczenie ruchu [3]. Dłużej trwa zwykle wtedy, gdy objawy utrzymują się ponad 3 miesiące [3].

U większości osób ból z czasem wyraźnie się zmniejsza [12]. Program ćwiczeń daje wyniki porównywalne z operacją [9].

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty

Pierwszym krokiem w zespole bolesnego barku są ćwiczenia i terapia manualna, ta ostatnia zwłaszcza na początku leczenia [16]. Program fizjoterapii trwa zwykle około 6 tygodni [4]. Fizjoterapia jest więc naturalnym pierwszym krokiem przy nieurazowym bólu przy unoszeniu ręki, bez objawów alarmowych [16]. Najpierw do lekarza trzeba zgłosić się po urazie, przy podejrzeniu zakażenia stawu, bólu wielu stawów albo nagłej utracie siły ręki [4, 15]. Pierwsza wizyta w gabinecie na Mokotowie trwa około 60 minut i obejmuje wywiad, ocenę ruchu barku i odcinka szyjnego, terapię oraz zalecenia, czasem także ćwiczenia do domu; opis metody: terapia manualna. Termin sprawdzisz w Booksy (otwiera się w nowej karcie).

Najczęstsze pytania

Co oznacza skrót PHS przy bólu barku?

PHS to periarthritis humeroscapularis, czyli dawna zbiorcza nazwa bólu okołobarkowego [19, 20]. Mieściły się w niej między innymi schorzenia stożka rotatorów, ścięgna mięśnia dwugłowego, stawu barkowo-obojczykowego, niestabilność i zamrożony bark [20]. Już w latach 90. autorzy przeglądów uznali to rozpoznanie za zbyt ogólne, bo każdy z tych stanów bada się i leczy inaczej [19, 20]. Dziś zamiast PHS rozpoznaje się konkretne schorzenia barku [19].

Czy konflikt barkowy to to samo co ciasnota podbarkowa?

Tak. Konflikt podbarkowy, ciasnota podbarkowa i zespół bolesnego barku to polskie odpowiedniki angielskiego subacromial impingement. Nowsze wytyczne wolą nazwę zespołu bólu podbarkowego, bo słowa „konflikt” i „ciasnota” sugerują ucisk kości na ścięgno, a badania nie potwierdziły, że ten ucisk jest główną przyczyną bólu [3, 10].

Jakie badania obrazowe wykonuje się przy bolesnym barku?

Najczęściej USG, ale nie od razu [3, 8]. Wytyczne zalecają je, gdy objawy trwają dłużej niż około 6 tygodni albo gdy badanie kliniczne sugeruje przedarcie ścięgna; rezonans magnetyczny rozważa się, gdy USG nie daje odpowiedzi [3, 8]. Zmiany w ścięgnach widoczne w obrazowaniu ma wiele osób bez bólu, więc opis badania ocenia się razem z objawami [5].

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł
  • Kolejna wizyta fizjoterapeutyczna45 min220 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Na blogu

Źródła

  1. Lazzarini SG, Buraschi R, Pollet J, i wsp. Effectiveness of Additional or Standalone Corticosteroid Injections Compared to Physical Therapist Interventions in Rotator Cuff Tendinopathy: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Phys Ther. 2025;105(3):pzaf006. doi:10.1093/ptj/pzaf006. PMID: 39836429
  2. Lucas J, van Doorn P, Hegedus E, i wsp. A systematic review of the global prevalence and incidence of shoulder pain. BMC Musculoskelet Disord. 2022;23(1):1073. doi:10.1186/s12891-022-05973-8. PMID: 36476476
  3. Diercks R, Bron C, Dorrestijn O, i wsp. Guideline for diagnosis and treatment of subacromial pain syndrome: a multidisciplinary review by the Dutch Orthopaedic Association. Acta Orthop. 2014;85(3):314-22. doi:10.3109/17453674.2014.920991. PMID: 24847788
  4. Kulkarni R, Gibson J, Brownson P, i wsp. Subacromial shoulder pain. Shoulder Elbow. 2015;7(2):135-43. doi:10.1177/1758573215576456. PMID: 27582969
  5. Teunis T, Lubberts B, Reilly BT, i wsp. A systematic review and pooled analysis of the prevalence of rotator cuff disease with increasing age. J Shoulder Elbow Surg. 2014;23(12):1913-1921. doi:10.1016/j.jse.2014.08.001. PMID: 25441568
  6. Giri A, O'Hanlon D, Jain NB. Risk factors for rotator cuff disease: A systematic review and meta-analysis of diabetes, hypertension, and hyperlipidemia. Ann Phys Rehabil Med. 2023;66(1):101631. doi:10.1016/j.rehab.2022.101631. PMID: 35257948
  7. Lewis J. The End of an Era? J Orthop Sports Phys Ther. 2018;48(3):127-129. doi:10.2519/jospt.2018.0102. PMID: 29490599
  8. Lambers Heerspink FO, Veen EJD, Dorrestijn O, i wsp. Update of guideline for diagnosis and treatment of subacromial pain syndrome: a multidisciplinary review by the Dutch Orthopedic Association Part 1: preventive measures, diagnostics, and non-surgical treatment of subacromial pain syndrome. Acta Orthop. 2026;97:91-98. doi:10.2340/17453674.2026.45365. PMID: 41718640
  9. Lewis J. Rotator cuff related shoulder pain: Assessment, management and uncertainties. Man Ther. 2016;23:57-68. doi:10.1016/j.math.2016.03.009. PMID: 27083390
  10. Park SW, Chen YT, Thompson L, i wsp. No relationship between the acromiohumeral distance and pain in adults with subacromial pain syndrome: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2020;10(1):20611. doi:10.1038/s41598-020-76704-z. PMID: 33244115
  11. Beard DJ, Rees JL, Cook JA, i wsp. Arthroscopic subacromial decompression for subacromial shoulder pain (CSAW): a multicentre, pragmatic, parallel group, placebo-controlled, three-group, randomised surgical trial. Lancet. 2018;391(10118):329-338. doi:10.1016/S0140-6736(17)32457-1. PMID: 29169668
  12. Paavola M, Malmivaara A, Taimela S, i wsp. Subacromial decompression versus diagnostic arthroscopy for shoulder impingement: randomised, placebo surgery controlled clinical trial. BMJ. 2018;362:k2860. doi:10.1136/bmj.k2860. PMID: 30026230
  13. Hermans J, Luime JJ, Meuffels DE, i wsp. Does this patient with shoulder pain have rotator cuff disease?: The Rational Clinical Examination systematic review. JAMA. 2013;310(8):837-47. doi:10.1001/jama.2013.276187. PMID: 23982370
  14. Hegedus EJ, Goode AP, Cook CE, i wsp. Which physical examination tests provide clinicians with the most value when examining the shoulder? Update of a systematic review with meta-analysis of individual tests. Br J Sports Med. 2012;46(14):964-78. doi:10.1136/bjsports-2012-091066. PMID: 22773322
  15. Eubank BHF, Lackey SW, Slomp M, i wsp. Consensus for a primary care clinical decision-making tool for assessing, diagnosing, and managing shoulder pain in Alberta, Canada. BMC Fam Pract. 2021;22(1):201. doi:10.1186/s12875-021-01544-3. PMID: 34627163
  16. Pieters L, Lewis J, Kuppens K, i wsp. An Update of Systematic Reviews Examining the Effectiveness of Conservative Physical Therapy Interventions for Subacromial Shoulder Pain. J Orthop Sports Phys Ther. 2020;50(3):131-141. doi:10.2519/jospt.2020.8498. PMID: 31726927
  17. Steuri R, Sattelmayer M, Elsig S, i wsp. Effectiveness of conservative interventions including exercise, manual therapy and medical management in adults with shoulder impingement: a systematic review and meta-analysis of RCTs. Br J Sports Med. 2017;51(18):1340-1347. doi:10.1136/bjsports-2016-096515. PMID: 28630217
  18. Vandvik PO, Lähdeoja T, Ardern C, i wsp. Subacromial decompression surgery for adults with shoulder pain: a clinical practice guideline. BMJ. 2019;364:l294. doi:10.1136/bmj.l294. PMID: 30728120
  19. Jerosch J. [Periarthritis humeroscapularis--clinical diagnosis and analysis of the syndrome concept]. Wien Med Wochenschr. 1996;146(6-7):142. PMID: 8711924
  20. Barnbeck F, Hierholzer G. [Analysis of the collective term "periarthritis humeroscapularis"]. Aktuelle Traumatol. 1991;21(2):49-52. PMID: 1677517
  21. Dean BJF, Lostis E, Oakley T, Rombach I, Morrey ME, Carr AJ. The risks and benefits of glucocorticoid treatment for tendinopathy: a systematic review of the effects of local glucocorticoid on tendon. Semin Arthritis Rheum. 2014;43(4):570-576. doi:10.1016/j.semarthrit.2013.08.006. PMID: 24074644

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń