Baza wiedzy · Bark, łokieć i ręka
Zamrożony bark (zarostowe zapalenie torebki stawowej)
Inne nazwy: frozen shoulder, adhesive capsulitis, zarostowe zapalenie torebki stawu ramiennego, zespół zamrożonego barku, bark zamrożony
Zamrożony bark (ang. frozen shoulder, adhesive capsulitis), czyli zarostowe zapalenie torebki stawowej, to bolesne usztywnienie stawu ramiennego wynikające z zapalenia i włóknienia jego torebki. Najbardziej charakterystyczna jest utrata biernej rotacji zewnętrznej ramienia.

Spis treści (9)
Epidemiologia
Zamrożony bark dotyczy zwykle kobiet w wieku 40-60 lat [1, 2], a więc często w okresie perimenopauzy, czyli w latach przed ostatnią miesiączką i tuż po niej. Częściej choruje ręka niedominująca, a u części osób w ciągu kilku lat choruje także drugi bark [1].
Najsilniej udokumentowanym czynnikiem ryzyka jest cukrzyca: osoby z cukrzycą mają zamrożony bark około pięć razy częściej, a mniej więcej co trzecia osoba z zamrożonym barkiem ma cukrzycę [3].
Przyczyny i mechanizm
Cukier i stan zapalny
Zamrożony bark ma wyraźny komponent metaboliczny. Osoby z zamrożonym barkiem mają średnio wyższy długoterminowy poziom cukru (HbA1c) i wyższy cholesterol [4]. Wśród przyczyn i czynników sprzyjających eksperci wymieniają też choroby tarczycy, zespół metaboliczny i podwyższone tłuszcze we krwi [5].
Dlaczego cukier szkodzi? Nadmiar glukozy przyłącza się do kolagenu, czyli budulca ścięgien, więzadeł i powięzi, w procesie nazywanym glikacją. Tak zmieniony kolagen sztywnieje i traci elastyczność [6]. Przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, typowy dla cukrzycy i chorób metabolicznych, sprzyja z kolei włóknieniu torebki stawowej [7]. Dlatego przy przewlekłym stanie zapalnym warto ograniczyć cukier i sprawdzić u lekarza poziom cukru i cholesterolu [3].
Menopauza i estrogeny
Bardzo cenną wskazówką jest związek z menopauzą. W badaniu kobiet z bólem barku w okresie perimenopauzy zamrożony bark był najczęstszym rozpoznaniem [8]. Jednym z wyjaśnień jest spadek estrogenów: w badaniach na zwierzętach i na komórkach z torebki stawowej osób chorych estradiol, główny estrogen, hamował włóknienie torebki [9]. Ten mechanizm wciąż się bada, ale tłumaczy, dlaczego choroba tak często dotyka kobiet w tym wieku.
Faza ciepła i faza zimna
W koncepcji, w której pracuję, przebieg dzieli się na dwie fazy:
- faza ciepła: dominuje ból, często nocny, a ruch jest jeszcze w dużej części zachowany; w tej koncepcji wiąże się ją z pobudzeniem układu nerwowego współczulnego (sympatykotonią),
- faza zimna: ból słabnie, a na pierwszy plan wychodzi ograniczenie ruchu.
Ten podział odpowiada temu, co wiadomo o samej chorobie: zaczyna się od reakcji zapalnej w torebce stawowej, która z czasem przechodzi we włóknienie i obkurczenie torebki [2]. W opracowaniach medycznych ten sam przebieg opisuje się zwykle jako trzy fazy: zamrażania, zamrożenia i rozmrażania [2].
Objawy
Choroba zaczyna się powoli. Typowy jest ból w okolicy ramienia i duże ograniczenie ruchu, zarówno wtedy, gdy poruszasz ręką sam, jak i wtedy, gdy porusza nią ktoś inny [1, 10]. Trudno sięgnąć za plecy, zapiąć biustonosz, uczesać się czy sięgnąć na półkę.
Charakterystyczne są [5]:
- ból nocny i ból przy leżeniu na chorym barku,
- ból przy szybkich, niekontrolowanych ruchach i na końcu zakresu ruchu,
- ograniczenie ruchów we wszystkich kierunkach, najbardziej obracania ręki na zewnątrz.
Ból w nocy jest typowy dla zamrożonego barku [11] i sam nie oznacza groźnej przyczyny.
Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu: najważniejsze jest ograniczenie obracania ręki na zewnątrz, gdy ruch wykonuje badający [1]. Fizjoterapeuta pyta, o której godzinie ból budzi, co go nasila i co łagodzi.
Podobne objawy może dawać uszkodzenie stożka rotatorów, zmiany zwyrodnieniowe albo zwapnienia, dlatego czasem potrzebne jest zdjęcie RTG albo USG zlecone przez lekarza [1]. Ból barku promieniujący z szyi opisuje hasło o rwie barkowej.
Ból barku bywa też bólem rzutowanym z narządów wewnętrznych: przy kamicy żółciowej często boli prawy bark [12], a ból z serca może sięgać ramion [13]. Dlatego w wywiadzie pada też pytanie o ból brzucha, duszność i ból w klatce piersiowej.
Kiedy pilnie do lekarza
- ból lewego barku lub ramienia z uciskiem w klatce piersiowej, dusznością, poceniem się albo nudnościami: numer alarmowy 112 [13],
- silny ból i niemożność poruszania ręką po urazie: SOR, bo trzeba wykluczyć zwichnięcie [14],
- gorączka z nagłym, silnym bólem, obrzękiem i ociepleniem barku: SOR, bo zakażenie stawu jest stanem nagłym [15],
- ból barku z bólem brzucha pod żebrami, gorączką albo żółtym zabarwieniem skóry: lekarz tego samego dnia [12].
Postępowanie i co mówią badania
Nie przeczekuj bólu na lekach przeciwbólowych. Fizjoterapię najlepiej zacząć już w fazie ciepłej, gdy bark boli, a ruch jest jeszcze zachowany. Leczenie rozpoczęte przed fazą pełnego ograniczenia ruchu dawało najlepsze efekty, a w późniejszej fazie trudniej wracał ruch [16].
W gabinecie podstawą są terapia manualna, w tym mobilizacje stawu ramiennego, suche igłowanie, akupunktura i pinoterapia, dobierane po wywiadzie i badaniu. Celem jest zmniejszenie bólu, żeby ruch był mniej bolesny. Mobilizacje stawu i ćwiczenia wiązały się z poprawą w krótkim i długim okresie [10]. Intensywność terapii dopasowuje się do tego, jak drażliwy jest bark, i zwiększa, gdy drażliwość maleje [10]. Ćwiczenia do domu są uzupełnieniem.
Lekarz może zaproponować zastrzyk sterydowy do stawu, który w krótkim okresie zmniejsza ból [17]. Steryd zaburza jednak wytwarzanie i ułożenie kolagenu [18], dlatego pierwszym krokiem powinna być fizjoterapia. W dużym badaniu po roku wczesna fizjoterapia, manipulacja w znieczuleniu i zabieg artroskopowy dawały porównywalne wyniki, a zabieg artroskopowy wiązał się z większym ryzykiem [19].
W gabinecie: terapia manualna.
Rokowanie
Przez lata powtarzano, że zamrożony bark mija sam w ciągu 1-3 lat. Badania nie potwierdzają, że zawsze mija całkowicie bez leczenia: u części osób ruch wraca tylko częściowo, a większa część poprawy następuje wcześnie [20]. To kolejny powód, żeby nie czekać z terapią.
Praktyczne wnioski:
- zacznij fizjoterapię w fazie bólu, zanim bark zesztywnieje [16],
- ogranicz cukier i sprawdź u lekarza poziom cukru i cholesterolu [3, 4, 6],
- u kobiet w okresie perimenopauzy ból barku warto szybko pokazać fizjoterapeucie [8],
- śpij na plecach z poduszką pod łokciem albo na zdrowym boku i nie śpij na bolącym barku.
Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz we wpisie zamrożony bark: ćwiczenia i rehabilitacja.
Najczęstsze pytania
Jakie są objawy zespołu zamrożonego barku?
Najczęściej powoli narastający ból barku i ramienia, silniejszy w nocy i przy leżeniu na chorej stronie, oraz sztywność [1, 5]. Charakterystyczne jest ograniczenie ruchów wykonywanych samodzielnie i tych, które wykonuje badający, zwłaszcza obracania ręki na zewnątrz [1, 5].
Jak leczy się zamrożony bark?
Najlepiej zacząć od fizjoterapii już w fazie bólu: terapii manualnej, igłowania, akupunktury i pinoterapii, uzupełnionych ćwiczeniami [10, 16]. Lekarz może zaproponować zastrzyk do stawu, ale steryd osłabia kolagen [17, 18]. Zabiegi w znieczuleniu nie dają po roku przewagi nad wczesną fizjoterapią [19].
Wizyta w gabinecie
Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.
- Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł
Powiązane hasła
Źródła
- Rupani N, Gwilym SE, BESS Frozen Shoulder Working Group. British Elbow and Shoulder Society patient care pathway: Frozen shoulder. Shoulder Elbow. 2025;17(4):351-363. doi:10.1177/17585732251335955. PMID: 40291049
- Mullen JP, Hauer TM, Lau EN, i wsp. Adhesive Capsulitis of the Shoulder. Arthroscopy. 2025;41(7):2176-2178. doi:10.1016/j.arthro.2025.03.027. PMID: 40545326
- Zreik NH, Malik RA, Charalambous CP. Adhesive capsulitis of the shoulder and diabetes: a meta-analysis of prevalence. Muscles Ligaments Tendons J. 2016;6(1):26-34. doi:10.11138/mltj/2016.6.1.026. PMID: 27331029
- Hamed-Hamed D, Rodríguez-Pérez C, Pruimboom L, Navarro-Ledesma S. Influence of the metabolic and inflammatory profile in patients with frozen shoulder: systematic review and meta-analysis. BMC Musculoskelet Disord. 2025;26(1):475. doi:10.1186/s12891-025-08706-9. PMID: 40375116
- Salamh P, Stoner B, Ruley N, i wsp. An international consensus on the etiology, risk factors, diagnosis and Management for individuals with Frozen Shoulder: a Delphi study. J Man Manip Ther. 2025;33(4):309-320. doi:10.1080/10669817.2025.2470461. PMID: 40042389
- Snedeker JG, Gautieri A. The role of collagen crosslinks in ageing and diabetes - the good, the bad, and the ugly. Muscles Ligaments Tendons J. 2014;4(3):303-8. PMID: 25489547
- Kraal T, Lübbers J, van den Bekerom MPJ, i wsp. The puzzling pathophysiology of frozen shoulders - a scoping review. J Exp Orthop. 2020;7(1):91. doi:10.1186/s40634-020-00307-w. PMID: 33205235
- Yoon S, Lee DH, Bang J. Perimenopausal arthralgia in the shoulder. Menopause. 2018;25(1):98-101. doi:10.1097/GME.0000000000000944. PMID: 28697046
- Wang Z, Li X, Liu X, i wsp. Mechanistic insights into the anti-fibrotic effects of estrogen via the PI3K-Akt pathway in frozen shoulder. J Steroid Biochem Mol Biol. 2025;249:106701. doi:10.1016/j.jsbmb.2025.106701. PMID: 39947440
- Kelley MJ, McClure PW, Leggin BG. Frozen shoulder: evidence and a proposed model guiding rehabilitation. J Orthop Sports Phys Ther. 2009;39(2):135-148. doi:10.2519/jospt.2009.2916. PMID: 19194024
- Ha E, Lho YM, Seo HJ, Cho CH. Melatonin Plays a Role as a Mediator of Nocturnal Pain in Patients with Shoulder Disorders. J Bone Joint Surg Am. 2014;96(13):e108. doi:10.2106/JBJS.M.01011. PMID: 24990982
- Littlefield A, Lenahan C. Cholelithiasis: Presentation and Management. J Midwifery Womens Health. 2019;64(3):289-297. doi:10.1111/jmwh.12959. PMID: 30908805
- National Institute for Health and Care Excellence. Recent-onset chest pain of suspected cardiac origin: assessment and diagnosis (CG95). 2010, aktualizacja 2016. https://www.nice.org.uk/guidance/cg95
- Rouleau DM, Hebert-Davies J, Robinson CM. Acute traumatic posterior shoulder dislocation. J Am Acad Orthop Surg. 2014;22(3):145-52. doi:10.5435/JAAOS-22-03-145. PMID: 24603824
- Momodu II, Savaliya V. Septic Arthritis. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 30844203
- Vita F, Pederiva D, Tedeschi R, i wsp. Adhesive capsulitis: the importance of early diagnosis and treatment. J Ultrasound. 2024;27(3):579-587. doi:10.1007/s40477-024-00891-y. PMID: 38844748
- Challoumas D, Biddle M, McLean M, Millar NL. Comparison of Treatments for Frozen Shoulder: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(12):e2029581. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.29581. PMID: 33326025
- Dean BJF, Lostis E, Oakley T, Rombach I, Morrey ME, Carr AJ. The risks and benefits of glucocorticoid treatment for tendinopathy: a systematic review of the effects of local glucocorticoid on tendon. Semin Arthritis Rheum. 2014;43(4):570-576. doi:10.1016/j.semarthrit.2013.08.006. PMID: 24074644
- Rangan A, Brealey SD, Keding A, i wsp. Management of adults with primary frozen shoulder in secondary care (UK FROST): a multicentre, pragmatic, three-arm, superiority randomised clinical trial. Lancet. 2020;396(10256):977-989. doi:10.1016/S0140-6736(20)31965-6. PMID: 33010843
- Wong CK, Levine WN, Deo K, i wsp. Natural history of frozen shoulder: fact or fiction? A systematic review. Physiotherapy. 2017;103(1):40-47. doi:10.1016/j.physio.2016.05.009. PMID: 27641499
Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.
Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.