Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Badanie kliniczne

Objaw Lasègue'a (test uniesienia wyprostowanej nogi)

Inne nazwy: straight leg raise test, SLR, test Lasègue'a, objaw Lazarevicia

Objaw Lasègue'a (ang. straight leg raise, SLR) to test, w którym leżącemu na plecach pacjentowi unosi się biernie wyprostowaną nogę. Ból promieniujący wzdłuż nerwu kulszowego poniżej kolana przemawia za podrażnieniem korzeni nerwowych lędźwiowo-krzyżowych.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 14
Ilustracja: Fizjoterapeutka unosi wyprostowaną nogę leżącego pacjenta, podpierając piętę i okolicę kolana
Spis treści (7)
  1. Cel badania
  2. Wykonanie
  3. Interpretacja wyniku
  4. Czułość i swoistość
  5. Ograniczenia
  6. Najczęstsze pytania
  7. Źródła

Cel badania

Test należy do podstawowego badania neurologicznego osoby z bólem dolnego odcinka kręgosłupa, zwłaszcza gdy ból promieniuje do nogi [1]. Ma wykryć podrażnienie korzeni nerwowych odcinka lędźwiowo-krzyżowego, czyli sytuację opisywaną jako radikulopatia. Najczęstszą przyczyną dodatniego wyniku jest przepuklina krążka międzykręgowego, ale test bywa dodatni także przy innych zmianach, na przykład torbieli lub przeroście stawów międzywyrostkowych [2].

W badaniu osób z bólem krzyża i nogi zgłaszających się do lekarza rodzinnego dodatnie testy napięciowe nerwów znalazły się wśród czterech cech, które najlepiej odróżniały rwę kulszową od innych bólów nogi. Pozostałe trzy to ból poniżej kolana, ból nogi silniejszy niż ból pleców i ubytki neurologiczne [3]. Objaw Lasègue'a jest więc jednym z elementów rozpoznania, a nie samodzielnym testem rozstrzygającym. Praktyczne znaczenie tych objawów przy bólu promieniującym do nogi opisuje wpis na blogu o rwie kulszowej.

Nazwa jest historycznie nieścisła. Charles Lasègue miał zjawisko zaobserwować, ale opisał je jego uczeń J.-J. Forst w pracy doktorskiej z 1881 roku, a niemal równocześnie badał je w Belgradzie L.K. Lazarević [4]. Dlatego w części piśmiennictwa test nosi nazwę objawu Lazarevicia [1, 2].

Wykonanie

Pacjent leży na plecach. Badający unosi biernie jego nogę wyprostowaną w kolanie, z biodrem w pozycji neutralnej, i zatrzymuje ruch, gdy pojawią się objawy albo nasilą się dolegliwości odczuwane w spoczynku. W jednym z opisanych protokołów kostka pozostawała swobodna, a ruch kończono najpóźniej przy 90° zgięcia biodra [5]. Badający notuje kąt zgięcia biodra, rodzaj odczucia i jego lokalizację.

W chwili pojawienia się objawów można dodać ruch różnicujący, który napina nerw bez zmiany ustawienia mięśni w okolicy bólu. Gdy objawy są w pośladku lub z tyłu uda, dodaje się zgięcie grzbietowe stopy; gdy są poniżej kolana, rotację wewnętrzną biodra. Nasilenie objawów przy takim ruchu przemawia za ich nerwowym pochodzeniem [5]. U zdrowych osób zgięcie grzbietowe stopy obniża kąt uniesienia nogi, przy którym pojawia się dyskomfort, i wcześniej uruchamia ochronne napięcie mięśni [6]. Nasilanie objawów zgięciem grzbietowym stopy opisał już polski neurolog J. Fajersztajn; według historyka medycyny Karbowskiego nazwa „objaw Bragarda” dla tego manewru jest błędna [4].

Istnieją odmiany testu:

  • skrzyżowany objaw Lasègue'a, czyli ból w nodze objawowej przy unoszeniu nogi przeciwnej, opisany po raz pierwszy przez Fajersztajna [4, 7],
  • test w siadzie, który w badaniu 71 osób z uciskiem korzenia w rezonansie był mniej czuły niż klasyczny test na leżąco (0,41 wobec 0,67) [8],
  • test slump, wykonywany w siadzie ze zgięciem kręgosłupa i biodra, w którym kolejne ruchy stopniowo zwiększają napięcie korzeni nerwu kulszowego [9].

Interpretacja wyniku

Za dodatni uznaje się zwykle wynik, w którym ból promieniuje wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego poniżej kolana przy zgięciu biodra między 30° a 70° [5]. Ta definicja ma słabe strony: nie precyzuje sposobu wykonania i nie rozstrzyga, jak traktować objawy pojawiające się powyżej 70° [5]. W badaniu 20 osób z rwą kulszową 6 wyników klasycznego testu uznano za ujemne tylko dlatego, że objawy pojawiły się powyżej 70°, a 4 dlatego, że ograniczały się do pośladka i tylnej strony uda [5]. Ból samego tyłu uda może też wynikać z napięcia mięśni kulszowo-goleniowych, co pozwala rozróżnić dodany ruch stopy lub biodra [5].

Dodatni wynik świadczy o tym, że napięcie struktur nerwowych odtwarza objawy, ale nie mówi, co je wywołuje. Oprócz przepukliny krążka mogą to być inne zmiany w kanale kręgowym [2], a ograniczenie testu opisywano też w zespole mięśnia gruszkowatego, w którym prawidłowy wynik nie wyklucza rozpoznania [10]. Dlatego wynik interpretuje się łącznie z wywiadem, rozkładem objawów i badaniem odruchów, czucia oraz siły mięśni [3, 11]. Połączenie kilku dodatnich testów zwiększa swoistość rozpoznania [7].

Czułość i swoistość

Najwięcej danych pochodzi z populacji operowanych, w których przepuklina występowała u większości badanych:

  • przegląd systematyczny z 2000 roku (11 badań z wynikiem operacji jako standardem) oszacował czułość na 0,91 (95% CI 0,82-0,94), a swoistość na 0,26 (0,16-0,38); dla testu skrzyżowanego czułość wynosiła 0,29, a swoistość 0,88 [12],
  • przegląd Cochrane z 2010 roku potwierdził ten obraz: w populacjach operowanych (częstość przepukliny 58-98%) czułość wynosiła 0,92 (0,87-0,95), a swoistość 0,28 (0,18-0,40); dla testu skrzyżowanego odpowiednio 0,28 i 0,90 [7].

Wysoka czułość oznacza, że ujemny test zmniejsza prawdopodobieństwo przepukliny z uciskiem korzenia w takich populacjach, a niska swoistość, że dodatni test jej nie potwierdza. Test skrzyżowany działa odwrotnie: rzadko jest dodatni, ale gdy jest, silniej przemawia za przepukliną [7, 12].

W badaniach, w których standardem był rezonans magnetyczny, wyniki są bardziej zróżnicowane, a czułość zwykle niższa [7]. W jednym z nich (75 osób) czułość testu wynosiła 0,52, a swoistość 0,89, podczas gdy test slump miał czułość 0,84 i swoistość 0,83 [9]. Przegląd badań nad badaniem neurologicznym z 2017 roku podaje średnią czułość 0,84 i swoistość 0,78 [11]. Rozszerzona wersja testu z ruchem różnicującym miała w małym badaniu bardzo dobrą zgodność między badającymi (kappa 0,85), czułość 0,85 i swoistość 0,45 dla przepukliny w rezonansie [5, 13].

Ograniczenia

Pierwszym ograniczeniem jest brak jednolitego sposobu wykonania i oceny, przez co badania nie zawsze mierzą to samo [5]. Drugim jest standard odniesienia. W starszych badaniach był nim wynik operacji, co wprowadza błąd weryfikacji, a moc różnicująca testu spadała w badaniach nowszych i lepiej zaprojektowanych [12]. Rezonans magnetyczny też nie jest idealnym wzorcem, bo zmiany krążków często występują u osób bez bólu: wypuklenie krążka (protruzję) stwierdza się u 29% dwudziestolatków i 43% osiemdziesięciolatków bez dolegliwości [14], a w badaniu testu rozszerzonego „fałszywie dodatnie” zmiany w rezonansie były częste w grupie z ujemnym wynikiem testu [13].

Trzecie ograniczenie dotyczy populacji. Większość danych pochodzi z oddziałów chirurgicznych, gdzie przepuklina jest częsta; w jedynym badaniu z podstawowej opieki zdrowotnej testy miały wyższą swoistość i niższą czułość [7]. Nie jest też rozstrzygnięte, czy testy napięciowe nerwów wykrywają samą przepuklinę i ucisk korzenia, czy raczej nadwrażliwość mechaniczną nerwów i splotów [11].

Najczęstsze pytania

Czym są objawy rozciągowe?

To grupa testów, które napinają nerw lub korzenie nerwowe i sprawdzają, czy wywołuje to znany pacjentowi ból. Objaw Lasègue'a napina nerw kulszowy i tworzące go korzenie, a test rozciągania nerwu udowego, opisany w haśle o objawie Mackiewicza, napina nerw udowy. W przeglądzie z 2017 roku test nerwu udowego miał wysoką czułość, ale z bardzo szerokim przedziałem ufności (od 0,40 do 1,00) [11].

Jakie testy wykonuje się przy podejrzeniu rwy kulszowej?

Zwykle kilka: test uniesienia wyprostowanej nogi, jego wersję skrzyżowaną, często test slump, a do tego badanie czucia, odruchów i siły mięśni. Żaden z nich osobno nie wystarcza do rozpoznania, a łączenie wyników zwiększa trafność oceny [3, 7, 9]. Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają objawy opisane w haśle o czerwonych flagach.

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Na blogu

Źródła

  1. Das JM, Dua A, Nadi M. Straight Leg Raise Test (Lasegue sign). W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. PMID: 31424883
  2. Camino Willhuber GO, Piuzzi NS. Straight Leg Raise Test. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 30969539
  3. Stynes S, Konstantinou K, Ogollah R, i wsp. Clinical diagnostic model for sciatica developed in primary care patients with low back-related leg pain. PLoS One. 2018;13(4):e0191852. doi:10.1371/journal.pone.0191852. PMID: 29621243
  4. Karbowski K. [History of the discovery of the Lasègue phenomenon and its variants]. Schweiz Med Wochenschr. 1984;114(27-28):992-995. PMID: 6382594
  5. Pesonen J, Shacklock M, Rantanen P, i wsp. Extending the straight leg raise test for improved clinical evaluation of sciatica: reliability of hip internal rotation or ankle dorsiflexion. BMC Musculoskelet Disord. 2021;22(1):303. doi:10.1186/s12891-021-04159-y. PMID: 33761924
  6. Boyd BS, Wanek L, Gray AT, i wsp. Mechanosensitivity of the lower extremity nervous system during straight-leg raise neurodynamic testing in healthy individuals. J Orthop Sports Phys Ther. 2009;39(11):780-790. doi:10.2519/jospt.2009.3002. PMID: 19881004
  7. van der Windt DA, Simons E, Riphagen II, i wsp. Physical examination for lumbar radiculopathy due to disc herniation in patients with low-back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(2):CD007431. doi:10.1002/14651858.CD007431.pub2. PMID: 20166095
  8. Rabin A, Gerszten PC, Karausky P, i wsp. The sensitivity of the seated straight-leg raise test compared with the supine straight-leg raise test in patients presenting with magnetic resonance imaging evidence of lumbar nerve root compression. Arch Phys Med Rehabil. 2007;88(7):840-843. doi:10.1016/j.apmr.2007.04.016. PMID: 17601462
  9. Majlesi J, Togay H, Unalan H, i wsp. The sensitivity and specificity of the Slump and the Straight Leg Raising tests in patients with lumbar disc herniation. J Clin Rheumatol. 2008;14(2):87-91. doi:10.1097/RHU.0b013e31816b2f99. PMID: 18391677
  10. Hopayian K, Danielyan A. Four symptoms define the piriformis syndrome: an updated systematic review of its clinical features. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2018;28(2):155-164. doi:10.1007/s00590-017-2031-8. PMID: 28836092
  11. Tawa N, Rhoda A, Diener I. Accuracy of clinical neurological examination in diagnosing lumbo-sacral radiculopathy: a systematic literature review. BMC Musculoskelet Disord. 2017;18(1):93. doi:10.1186/s12891-016-1383-2. PMID: 28231784
  12. Devillé WL, van der Windt DA, Dzaferagić A, i wsp. The test of Lasègue: systematic review of the accuracy in diagnosing herniated discs. Spine (Phila Pa 1976). 2000;25(9):1140-1147. doi:10.1097/00007632-200005010-00016. PMID: 10788860
  13. Pesonen J, Shacklock M, Suomalainen JS, i wsp. Extending the straight leg raise test for improved clinical evaluation of sciatica: validity and diagnostic performance with reference to the magnetic resonance imaging. BMC Musculoskelet Disord. 2021;22(1):808. doi:10.1186/s12891-021-04649-z. PMID: 34548049
  14. Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, i wsp. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol. 2015;36(4):811-816. doi:10.3174/ajnr.A4173. PMID: 25430861

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń