Dolegliwości · 9 min czytania

Ból w pośladku: rwa, mięsień gruszkowaty czy staw krzyżowo-biodrowy?

Ból w pośladku: możliwe źródła, objawy neurologiczne i znaczenie badania przed doborem ćwiczeń. Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarska.

Opublikowano

Ilustracja: Pacjentka leżąca na boku na kozetce unosi górne kolano, utrzymując zgięte nogi i stopy razem

W skrócie

  • Ból pośladka, który promieniuje poniżej kolana z drętwieniem, może pochodzić z korzenia nerwowego w kręgosłupie, a nie z samego pośladka.
  • Ból ze stawu krzyżowo-biodrowego odczuwa się zwykle w pośladku i dolnej części pleców, ale może sięgać też uda, pachwiny, a nawet stopy [4].
  • Ból nasilający się przy siedzeniu, z tkliwością w pośladku, bywa łączony z mięśniem gruszkowatym, choć to rozpoznanie budzi kontrowersje [1].
  • Zamiast długiego odpoczynku postaw na ruch i zmianę nawyków siedzenia.
  • Portfel w tylnej kieszeni spodni opisywano jako jedną z przyczyn ucisku nerwu kulszowego poza kręgosłupem [3].
Spis treści (8)
  1. Możliwe przyczyny bólu pośladka
  2. Ból pośladka przy siedzeniu i przy chodzeniu
  3. Kiedy do lekarza
  4. Co robić przy bólu pośladka
  5. Dlaczego nie każdy ból pośladka wymaga rozciągania
  6. Jak pomaga fizjoterapia
  7. Najczęstsze pytania
  8. Źródła

Ból w pośladku może promieniować z dolnej części kręgosłupa, pochodzić ze stawu krzyżowo-biodrowego albo z mięśni pośladka, w tym z mięśnia gruszkowatego [1, 2, 3]. Rozróżnienie wymaga badania, ale kilka wskazówek pomaga zorientować się, co może boleć. Ból z drętwieniem krocza, zaburzeniami oddawania moczu albo szybko narastającym osłabieniem nogi to sytuacja pilna.

Możliwe przyczyny bólu pośladka

Ból promieniujący z kręgosłupa

Ból pośladka może mieć źródło w dolnej części kręgosłupa. Ból, który zaczyna się w odcinku lędźwiowym i schodzi do pośladka i uda, nie musi oznaczać ucisku nerwu. Jeśli schodzi poniżej kolana, do łydki lub stopy, z drętwieniem albo mrowieniem, możliwe jest podrażnienie korzenia nerwowego, opisane w haśle radikulopatia. Typowy przebieg rwy kulszowej opisuję we wpisie o rwie kulszowej.

Staw krzyżowo-biodrowy

Staw między kością krzyżową a kością biodrową może dawać ból po jednej stronie, w okolicy „dołeczka” nad pośladkiem. W badaniu osób, u których ból ustępował po znieczuleniu tego stawu, 94% odczuwało ból w pośladku, a 72% w dolnej części pleców; część miała ból także w udzie, pachwinie, poniżej kolana, a nawet w stopie [4]. Dlatego samo miejsce bólu nie przesądza o jego źródle.

W badaniu z blokadą znieczulającą stawu największą wartość miało połączenie kilku testów prowokacyjnych, a nie pojedynczy test [2]. W gabinecie ważniejszy jest dla mnie dokładny opis bólu: kiedy się pojawia, co go nasila, a co łagodzi. Budowę i funkcję stawu opisuje hasło staw krzyżowo-biodrowy.

Mięsień gruszkowaty

Mięsień gruszkowaty leży głęboko w pośladku, a pod nim albo przez niego biegnie nerw kulszowy. Przegląd opisów zespołu mięśnia gruszkowatego wskazał najczęstsze cechy: ból pośladka, tkliwość nad wcięciem kulszowym, nasilenie bólu przy siedzeniu i przy ruchach, które napinają ten mięsień [1]. To rozpoznanie pozostaje jednak kontrowersyjne [1], dlatego przy takich objawach sprawdza się też kręgosłup. Szczegóły w haśle mięsień gruszkowaty.

Inne przyczyny

Ból w dolnej części pośladka, nasilany przez bieganie albo długie siedzenie, może pochodzić z przyczepu mięśni tylnej części uda do guza kulszowego [5]. Ból z boku biodra, utrudniający sen na boku i codzienne czynności w obciążeniu, może wynikać z problemu ścięgien mięśni pośladkowych [6]. Opisano też inne przyczyny spoza kręgosłupa, na przykład ucisk nerwu przez portfel noszony w tylnej kieszeni albo ból mięśnia czworobocznego lędźwi [3].

Ból pośladka przy siedzeniu i przy chodzeniu

Jeśli pośladek boli przy siedzeniu, zwróć uwagę na długie siedzenie bez przerwy, twarde siedzisko, siedzenie z nogą założoną na nogę i portfel w tylnej kieszeni. Spróbuj wstawać co 30-45 minut, użyć miękkiej poduszki i siedzieć na całych pośladkach, a nie na brzegu krzesła.

Ból pośladka przy chodzeniu, który zmusza do zatrzymania się po kilkuset metrach i mija po chwili odpoczynku, może wskazywać na zwężenie kanału kręgowego albo na problemy z krążeniem w tętnicach nóg. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych. To powód do wizyty u lekarza.

Kiedy do lekarza

Większość bólów pośladka ma łagodną przyczynę. Są jednak objawy, przy których nie czekaj na fizjoterapię, tylko idź do lekarza, a przy niektórych od razu do szpitala.

  • drętwienie krocza, zaburzenia oddawania moczu lub stolca, osłabienie obu nóg: od razu SOR,
  • szybko narastające osłabienie nogi albo opadanie stopy: lekarz tego samego dnia,
  • ból pośladka z gorączką, zaczerwienieniem, bolesnym guzem albo po zastrzyku w pośladek: lekarz tego samego dnia,
  • ból przy chodzeniu, który zmusza do zatrzymania się, z chłodną, bladą stopą: lekarz rodzinny w ciągu kilku dni; nagły ból nogi z bladą, zimną stopą i osłabieniem: dzwoń pod 112,
  • niewyjaśniony spadek masy ciała, także gdy towarzyszy mu ból budzący w nocy: lekarz w ciągu kilku dni,
  • nowy ból u osoby, która choruje albo chorowała na nowotwór: pilny kontakt z lekarzem prowadzącym,
  • ból po upadku na pośladki, zwłaszcza przy osteoporozie: lekarz w ciągu kilku dni, a gdy ból nie pozwala chodzić, jeszcze tego samego dnia.

Takie objawy ocenia się łącznie z wywiadem i badaniem; pojedynczy sygnał nie ustala rozpoznania [7].

Co robić przy bólu pośladka

  1. Nie oszczędzaj się całkowicie: spaceruj kilka razy dziennie w tempie, na które pozwala ból.
  2. Rób przerwy w siedzeniu co 30-45 minut i wyjmij portfel z tylnej kieszeni.
  3. Na kilka tygodni ogranicz czynności, które wyraźnie prowokują ból, na przykład długą jazdę na rowerze albo głębokie przysiady.
  4. Ciepło na pośladek i dolną część pleców może przynieść ulgę; szczegóły we wpisie ciepło czy zimno na ból.
  5. Śpij na boku z poduszką między kolanami albo na plecach z poduszką pod kolanami.

W samochodzie przesuń fotel tak, żeby kolana nie były wyżej niż biodra, i przy dłuższej trasie zatrzymuj się co godzinę na kilka minut marszu. Jeśli pracujesz na stojąco, zmieniaj nogę, na której opierasz ciężar ciała. Unikaj stania z biodrem wypchniętym w bok: przy bólu ścięgien z boku biodra za ważny czynnik uważa się nadmierne przywiedzenie biodra, czyli właśnie takie ustawienie [6].

Dlaczego nie każdy ból pośladka wymaga rozciągania

Podobna lokalizacja dolegliwości może towarzyszyć różnym problemom opisanym wyżej. Dlatego sam ból pośladka nie potwierdza, że trzeba rozciągać mięsień gruszkowaty albo wzmacniać biodro według jednego schematu.

Przed doborem aktywności warto zapisać, czy ból wiąże się z siedzeniem, schodami, chodzeniem czy ruchem kręgosłupa. Ważne jest także promieniowanie do nogi, drętwienie i zmiana siły. Objawy neurologiczne wpływają na dalsze postępowanie i mogą wymagać konsultacji lekarskiej.

Jeśli istotnym elementem problemu są dolegliwości odcinka lędźwiowego, zasady doboru ćwiczeń opisuje artykuł ćwiczenia na odcinek lędźwiowy. To omówienie procesu doboru, a nie zestaw do zastosowania przy każdym bólu pośladka.

Jak pomaga fizjoterapia

Na wizycie zaczynam od wywiadu. Najważniejszy jest dla mnie ból znamionowy: kiedy pośladek boli, co ból prowokuje, a co go łagodzi, na przykład siedzenie, schody czy leżenie na boku. Nie robię długiej serii testów; badanie kręgosłupa, miednicy i biodra uzupełnia to, co usłyszę, a gdy ból promieniuje do nogi, sprawdzam też czucie, siłę i odruchy.

Podstawą terapii w gabinecie są terapia manualna, suche igłowanie, akupunktura i pinoterapia. Metody dobieram po wywiadzie i badaniu, a ich celem jest zmniejszenie bólu, żeby ruch był mniej bolesny.

Ćwiczenia są uzupełnieniem, zwykle do domu, i nie zawsze są potrzebne. Jeśli w Twoim przypadku mają sens, dostajesz plan ćwiczeń do domu; bez ćwiczeń powrót do sprawności może trwać dłużej.

Pierwsza wizyta w gabinecie na Mokotowie trwa około 60 minut. Terminy znajdziesz w Booksy (otwiera się w nowej karcie).

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić rwę kulszową od bólu mięśnia gruszkowatego?

Na podstawie samych objawów bywa to trudne, bo oba mogą dawać ból pośladka promieniujący do nogi. Za rwą z kręgosłupa może przemawiać ból zaczynający się w odcinku lędźwiowym i schodzący poniżej kolana, drętwienie w określonym pasie i nasilenie przy kaszlu. W opisach zespołu mięśnia gruszkowatego powtarzały się nasilenie bólu przy siedzeniu i tkliwość w pośladku [1]. Rozstrzyga badanie, a czasem rezonans zlecony przez lekarza.

Dlaczego bolą pośladki po siedzeniu?

Ból przy długim siedzeniu opisywano między innymi przy problemach z przyczepem mięśni tylnej części uda [5] i w zespole mięśnia gruszkowatego [1]. Spróbuj przerw co 30-45 minut, miękkiego siedziska i wyjęcia portfela z tylnej kieszeni. Jeśli ból przy siedzeniu łączy się z drętwieniem nogi, skonsultuj objawy.

Czy ból pośladka może być od biodra?

Tak. Ból z boku biodra, utrudniający leżenie na boku, może dotyczyć ścięgien mięśni pośladkowych [6]. Ból w pachwinie z ograniczonym ruchem biodra może wskazywać na staw biodrowy. Ocena biodra jest częścią badania, a gdy wynik tego wymaga, mówię, do jakiego lekarza się zgłosić.

Czy z bólem pośladka można biegać albo jeździć na rowerze?

Zwykle tak, jeśli aktywność nie nasila bólu w trakcie i następnego dnia. Na kilka tygodni skróć dystans, unikaj podbiegów i zbiegów, a na rowerze sprawdź wysokość siodełka i rób przerwy na wyprostowanie się. Jeśli ból promieniuje do nogi z drętwieniem albo narasta po każdym treningu, zrób przerwę i skonsultuj objawy.

Ile trwa ból w pośladku?

To zależy od przyczyny, dlatego trudno podać jeden termin bez badania. Przy bólu z przeciążenia ważne jest, czy zmiana nawyków, na przykład przerwy w siedzeniu, zmniejsza dolegliwości w kolejnych tygodniach. Jeśli ból narasta albo pojawia się drętwienie lub osłabienie nogi, nie czekaj, tylko skonsultuj objawy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Każdy ból wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Agnieszka, fizjoterapeutka

O tym tekście

Agnieszka

Fizjoterapeutka, Hello Fizjo (Warszawa, Mokotów).

Opublikowano
Zaktualizowano
Przegląd merytoryczny
co 12 miesięcy, następny: październik 2027
Sprawdziła
Agnieszka, fizjoterapeutka

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Źródła

  1. Hopayian K, Song F, Riera R, Sambandan S. The clinical features of the piriformis syndrome: a systematic review. Eur Spine J. 2010;19(12):2095-2109. doi:10.1007/s00586-010-1504-9. PMID: 20596735
  2. Laslett M, Aprill CN, McDonald B, Young SB. Diagnosis of sacroiliac joint pain: validity of individual provocation tests and composites of tests. Man Ther. 2005;10(3):207-218. doi:10.1016/j.math.2005.01.003. PMID: 16038856
  3. Siddiq MAB, Clegg D, Hasan SA, i wsp. Extra-spinal sciatica and sciatica mimics: a scoping review. Korean J Pain. 2020;33(4):305-317. doi:10.3344/kjp.2020.33.4.305. PMID: 32989195
  4. Slipman CW, Jackson HB, Lipetz JS, i wsp. Sacroiliac joint pain referral zones. Arch Phys Med Rehabil. 2000;81(3):334-338. doi:10.1016/s0003-9993(00)90080-7. PMID: 10724079
  5. Lempainen L, Johansson K, Banke IJ, i wsp. Expert opinion: diagnosis and treatment of proximal hamstring tendinopathy. Muscles Ligaments Tendons J. 2015;5(1):23-28. PMID: 25878983
  6. Grimaldi A, Mellor R, Hodges P, i wsp. Gluteal Tendinopathy: A Review of Mechanisms, Assessment and Management. Sports Med. 2015;45(8):1107-1119. doi:10.1007/s40279-015-0336-5. PMID: 25969366
  7. Finucane LM, Downie A, Mercer C, i wsp. International Framework for Red Flags for Potential Serious Spinal Pathologies. J Orthop Sports Phys Ther. 2020;50(7):350-372. doi:10.2519/jospt.2020.9971. PMID: 32438853
  • ból w pośladku
  • bolące pośladki
  • ból pośladka przy siedzeniu
  • ból pośladka przy chodzeniu
  • mięsień gruszkowaty

Czytaj dalej

Powiązane wpisy

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń