Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Bark, łokieć i ręka

Dłoń: budowa i funkcja

Inne nazwy: hand anatomy, budowa ręki, kości dłoni, anatomia dłoni, kości śródręcza, paliczki

Dłoń to końcowy odcinek kończyny górnej, zbudowany z kości nadgarstka, śródręcza i palców. Każda ręka ma 27 kości, a ich ruchem steruje kilkadziesiąt mięśni w dłoni i przedramieniu. Dzięki tej budowie dłoń potrafi zarówno mocno chwycić, jak i wykonać bardzo precyzyjny ruch.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 3
Spis treści (6)
  1. Budowa
  2. Unerwienie i unaczynienie
  3. Funkcja
  4. Znaczenie kliniczne
  5. Najczęstsze pytania
  6. Źródła

Budowa

Rękę dzieli się na trzy części: nadgarstek, śródręcze i palce [1]. Kości łączą się ze sobą w kilkunastu stawach, a całość porusza się dzięki mięśniom samej dłoni i przedramienia [1, 2].

Kości

Szkielet ręki tworzą kości nadgarstka, ułożone w dwóch rzędach, kości śródręcza, paliczki palców oraz drobne trzeszczki [1]. Ręka ma 5 kości śródręcza i 14 paliczków [1].

Kość śródręcza numer jeden należy do kciuka, druga do palca wskazującego, trzecia do środkowego, czwarta do serdecznego i piąta do małego [1]. Kciuk ma dwa paliczki, a pozostałe palce po trzy: bliższy, środkowy i dalszy [1].

Przy stawie u podstawy kciuka zawsze występują dwie trzeszczki, które mają znaczenie dla jego ruchu [1]. Pojedyncze trzeszczki przy palcu wskazującym i małym ma około 60% osób [1].

O kościach nadgarstka mowa w osobnym haśle kości nadgarstka.

Stawy

Nadgarstek łączy się z dłonią w stawach nadgarstkowo-śródręcznych [1]. Staw u podstawy kciuka tworzą kość czworoboczna większa i pierwsza kość śródręcza [1]. To on pozwala kciukowi przeciwstawiać się pozostałym palcom.

W palcach są kolejne stawy [1]:

  • stawy śródręczno-paliczkowe, czyli „kłykcie”, między kośćmi śródręcza a paliczkami bliższymi,
  • stawy międzypaliczkowe bliższe między paliczkami bliższymi a środkowymi,
  • stawy międzypaliczkowe dalsze między paliczkami środkowymi a dalszymi.

Kciuk, który ma tylko dwa paliczki, ma jeden staw międzypaliczkowy [1].

Unerwienie i unaczynienie

Dłoń unerwiają trzy nerwy: pośrodkowy, łokciowy i promieniowy [1]:

  • nerw pośrodkowy odpowiada za czucie po stronie dłoniowej kciuka, palca wskazującego, środkowego i połowy serdecznego,
  • nerw łokciowy zaopatruje połowę palca serdecznego i palec mały,
  • nerw promieniowy odpowiada za czucie na pozostałej części grzbietu dłoni.

Dzięki temu po obszarze drętwienia można często ocenić, który nerw jest podrażniony. Krew doprowadzają tętnice promieniowa i łokciowa, które w dłoni tworzą łuki tętnicze [1]. O nerwie promieniowym mowa w haśle nerw promieniowy.

Funkcja

Mięśnie dłoni dzieli się na dwie grupy [2]:

  • mięśnie wewnętrzne, które zaczynają się i kończą w obrębie ręki, na kościach nadgarstka i śródręcza,
  • mięśnie zewnętrzne, które zaczynają się poza dłonią, najczęściej na przedramieniu, a do palców docierają długimi ścięgnami.

Ścięgno, które przechodzi nad stawem, porusza tym stawem [2]. Dlatego mięśnie przedramienia, których ścięgna biegną przez nadgarstek, zginają i prostują nadgarstek, a przy okazji palce [2].

Do mięśni wewnętrznych należą między innymi krótkie mięśnie kciuka: odwodziciel, zginacz krótki i przeciwstawiacz, tworzące kłąb kciuka, czyli poduszkę u jego podstawy [1]. Po stronie małego palca leżą jego odwodziciel i zginacz krótki [1]. Między kośćmi śródręcza leżą mięśnie międzykostne, które rozsuwają i zsuwają palce [1].

Wiele zginaczy i prostowników palców zaczyna się przy łokciu, na nadkłykciach kości ramiennej [1]. To wyjaśnia, dlaczego przeciążenie dłoni przy chwytaniu może dawać ból łokcia. Więcej w haśle staw łokciowy.

Znaczenie kliniczne

Zwyrodnienie stawów rąk

Zwyrodnienie stawów palców daje charakterystyczne zgrubienia: guzki Heberdena na stawach międzypaliczkowych dalszych i guzki Boucharda na bliższych [1]. Odpowiadają one zwężeniu szpary stawowej i wyroślom kostnym [1].

W badaniu Framingham objawowe zwyrodnienie stawów rąk miało 26% kobiet i 13% mężczyzn w wieku od 71 do 100 lat [3]. Osoby z tą chorobą miały o 10% słabszy chwyt i częściej miały trudności z pisaniem i chwytaniem drobnych przedmiotów [3].

Ucisk nerwu pośrodkowego

Przy długotrwałym ucisku nerwu pośrodkowego, na przykład w zespole cieśni nadgarstka, może dojść do zaniku mięśni kłębu kciuka i trudności z przeciwstawianiem kciuka [1]. Opisuje to hasło zespół cieśni nadgarstka.

Palec trzaskający

Palec trzaskający powstaje, gdy pochewka ścięgna zginacza palca grubieje [1]. Palec zacina się przy zginaniu, a potem odskakuje z charakterystycznym przeskokiem [1]. Częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn [1].

Ból po stronie kciuka przy nadgarstku może też wynikać z zapalenia pochewek ścięgien kciuka, opisanego w haśle choroba de Quervaina.

W gabinecie

Przy bólu, drętwieniu albo sztywności dłoni fizjoterapeuta ocenia też nadgarstek, łokieć i odcinek szyjny, bo nerwy ręki biegną od szyi przez całą kończynę. W gabinecie stosuje się terapię manualną, suche igłowanie, akupunkturę i kinezjotaping, a ćwiczenia do domu pomagają utrzymać ruchomość palców i siłę chwytu.

W gabinecie: terapia manualna.

Praktyczne wnioski:

  • ręka ma 27 kości, w tym 5 kości śródręcza i 14 paliczków [1],
  • wiele mięśni poruszających palcami zaczyna się na przedramieniu [2],
  • obszar drętwienia palców pomaga wskazać, który nerw jest podrażniony [1],
  • zwyrodnienie stawów rąk jest częste u starszych osób i osłabia chwyt [3].

Najczęstsze pytania

Ile kości ma dłoń?

Każda ręka ma 27 kości: kości nadgarstka, 5 kości śródręcza, 14 paliczków oraz trzeszczki [1].

Dlaczego drętwieją mi palce?

Najczęściej z powodu podrażnienia nerwu pośrodkowego, łokciowego albo promieniowego, na przykład w nadgarstku, przy łokciu albo w odcinku szyjnym. To, które palce drętwieją, podpowiada, który nerw jest zajęty [1]. Przy nagłym drętwieniu ręki z osłabieniem albo zaburzeniami mowy dzwoń pod 112.

Co oznaczają guzki na palcach?

Twarde zgrubienia przy stawach palców to najczęściej guzki Heberdena albo Boucharda, typowe dla zwyrodnienia stawów rąk [1]. Warto je skonsultować, zwłaszcza gdy stawy są obrzęknięte i bolesne.

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Źródła

  1. Arias DG, Black AC, Varacallo MA. Anatomy, Shoulder and Upper Limb, Hand Bones. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 31613464
  2. Okwumabua E, Sinkler MA, Bordoni B. Anatomy, Shoulder and Upper Limb, Hand Muscles. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 30725914
  3. Zhang Y, Niu J, Kelly-Hayes M, i wsp. Prevalence of symptomatic hand osteoarthritis and its impact on functional status among the elderly: The Framingham Study. Am J Epidemiol. 2002;156(11):1021-7. doi:10.1093/aje/kwf141. PMID: 12446258

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń