Metody · 7 min czytania

Przebieg zabiegu hirudoterapii: jak wygląda przystawienie pijawek

Jak przebiega zabieg hirudoterapii: wywiad, badania i zgoda, przygotowanie skóry, przystawienie pijawek, ile trwa sesja, opatrunek i liczba zabiegów.

Opublikowano

Pijawki lekarskie w zamkniętym szklanym słoju z wodą

W skrócie

  • Przed zabiegiem terapeuta przegląda wyniki badań krwi i pyta o leki, a Ty podpisujesz świadomą zgodę [1].
  • Skórę w miejscu zabiegu przemywa się wodą, bez maści i kosmetyków [1].
  • Liczba pijawek i miejsce zależą od problemu i stanu pacjenta, nie tylko od tego, gdzie boli.
  • Przez pierwsze minuty możesz czuć dyskomfort, który potem mija [1, 7].
  • Sesja trwa najczęściej 40-50 minut; czasem pijawkę zostawia się do samoistnego odpadnięcia.
  • Każda pijawka jest używana tylko raz [2].
Spis treści (14)
  1. Sterylność i czyste otoczenie
  2. Wywiad i zgoda na zabieg
  3. Przegląd badań
  4. Pomiar ciśnienia
  5. Ile pijawek i w którym miejscu
  6. Przygotowanie skóry
  7. Co czujesz w trakcie zabiegu
  8. Ile trwa sesja
  9. Bańka po pijawce
  10. Opatrunek na 24 godziny
  11. Ile trwa wizyta i ile potrzeba zabiegów
  12. Precyzja ważniejsza niż liczba pijawek
  13. Najczęstsze pytania
  14. Źródła

Zabieg hirudoterapii, czyli terapii pijawkami, zaczyna się od wywiadu, przeglądu badań i podpisania zgody [1]. Potem przygotowuje się skórę i przystawia pijawki, zwykle na 40-50 minut, a na koniec zakłada się opatrunek na 24 godziny. Przez cały ten czas leżysz, a terapeuta obserwuje pijawki [1].

Sterylność i czyste otoczenie

Wszystkie materiały używane przy zabiegu, na przykład opatrunki, są jałowe, a terapeuta pracuje w jednorazowych rękawiczkach, nitrylowych albo lateksowych, tak jak przewidują zalecenia [1]. Otoczenie ma być czyste, a skóra pacjenta umyta mydłem bezzapachowym albo czystą wodą.

Pijawki pochodzą z hodowli laboratoryjnej. Zalecenia mówią, że do zabiegów stosuje się tylko pijawki z uznanych hodowli, nigdy odłowione w naturze [1]. Pijawki używane w gabinecie posiadają certyfikat.

Wywiad i zgoda na zabieg

Zabieg poprzedza dokładny wywiad, przegląd historii choroby i dokumentacji medycznej. Powiedz terapeucie o lekach, suplementach i ogólnym stanie zdrowia, bo część chorób i leków wyklucza zabieg. Listę przeciwwskazań opisuje wpis o hirudoterapii medycznej.

Po wykluczeniu przeciwwskazań terapeuta omawia zalecenia po zabiegu, a Ty podpisujesz świadomą zgodę. Bez niej zabiegu się nie wykonuje [1]. To dobry moment na pytania; możesz też zrezygnować.

Przegląd badań

Po wywiadzie terapeuta analizuje aktualne badania krwi. Czasem sprawdza też badanie moczu, poziom hormonów albo próby wątrobowe. Jakie badania zrobić przed wizytą, opisuje wpis o tym, jak przygotować się do hirudoterapii.

Pomiar ciśnienia

Jeśli masz problemy z ciśnieniem albo leczysz się kardiologicznie, przed przystawieniem pijawek mierzy się ciśnienie krwi. Na początku hirudoterapii u niektórych osób zdarza się spadek ciśnienia i zasłabnięcie, głównie przy zmianie pozycji i u osób starszych [1].

Dlatego zabieg odbywa się w spokojnej atmosferze, a pacjent leży [1]. Powiedz terapeucie, jeśli mdlejesz na przykład przy pobieraniu krwi.

Ile pijawek i w którym miejscu

Po wywiadzie, badaniu i analizie wyników terapeuta decyduje o miejscu przystawienia pijawek, ich liczbie i czasie sesji. Jednorazowo przystawia się od 1 pijawki wzwyż. Liczba zależy od schorzenia i jego nasilenia, od tego, jak długo trwa, od chorób towarzyszących, ogólnego stanu pacjenta, wieku, płci i budowy ciała.

Miejsce przystawienia nie zawsze jest tam, gdzie boli. Ból stopy nie oznacza, że pijawki trafią na nogę: miejsce zależy od źródła problemu i efektu, jaki chce uzyskać terapeuta. Na pierwszej sesji pijawki często przystawia się w okolicy pępka.

Przygotowanie skóry

Okolicę zabiegu przemywa się wodą i usuwa z niej maści czy żele [1]. Jeśli na skórze zostały resztki kosmetyków, terapeuta przemywa ją płatkiem nasączonym ciepłą wodą. Dlatego w dniu zabiegu nie nakładaj kosmetyków: pijawki reagują na substancje chemiczne na skórze [2].

Wychłodzoną skórę przed zabiegiem się ogrzewa. Wokół miejsca zabiegu można ułożyć gazę, żeby pijawka po odpadnięciu nie przeszła na inne miejsce skóry [1].

Co czujesz w trakcie zabiegu

Terapeuta przykłada pijawki, a one zaczynają żerować. Przez pierwsze kilka minut możesz odczuwać dyskomfort, zwykle jak szczypanie [1]. Potem nieprzyjemne odczucia mijają: ślina pijawki zawiera substancje, które tłumią reakcje organizmu na ukąszenie, w tym ból i obrzęk [7].

Część osób obawia się pijawek przed pierwszym zabiegiem. Takie obawy zwykle mijają po pierwszej serii zabiegów [1].

Ile trwa sesja

Czas przystawienia pijawki bywa różny, najczęściej to 40-50 minut. W niektórych miejscach ciała zabieg trwa krócej, około 20 minut. Czasem pijawkę zostawia się tak długo, jak żeruje, do jej samoistnego odpadnięcia, co może trwać nawet ponad 2 godziny.

W trakcie ssania pijawka powiększa się, a z jej ciała mogą wypływać krople przezroczystego płynu. To nadmiar wody z krwi, którą pijawka usuwa, żeby zagęścić krwinki w przewodzie pokarmowym [1, 8]. Terapeuta cały czas obserwuje pijawki, bo mogą szukać innego miejsca albo po najedzeniu się spaść obok [1].

Bańka po pijawce

Czasem po hirudoterapii stawia się bańkę ogniową, tak zwaną krwawą bańkę. Wtedy pijawka pracuje krócej, około 20-25 minut, a po jej zdjęciu nad krwawiącą ranką przystawia się szklaną bańkę na kolejne 20-25 minut.

Opatrunek na 24 godziny

Po zabiegu na ranki zakłada się trzy warstwy opatrunku. Ranka może się sączyć jeszcze do 24 godzin [1], dlatego opatrunku nie zdejmuje się ani nie luzuje przez dobę. Opatrunki są dość duże i grube, więc na zabieg ubierz się luźno i włóż wygodne buty.

Po zabiegu pijawkę uśmierca się w alkoholu i wyrzuca jako odpad biologiczny [1]. Ponowne użycie pijawki jest zabronione, bo groziłoby przeniesieniem chorób przez krew [2].

Co robić z ranką, swędzeniem i opatrunkiem w kolejnych dniach, opisuje wpis po zabiegu hirudoterapii.

Ile trwa wizyta i ile potrzeba zabiegów

Pierwsza wizyta z hirudoterapią trwa około 90 minut, a kolejne około 60 minut. Liczba sesji zależy od zaawansowania problemu: im świeższy stan, tym mniej wizyt. W stanach przewlekłych często potrzeba kilkunastu sesji.

W badaniach przy chorobie zwyrodnieniowej kolana, stawu kciuka i łokciu tenisisty już po pojedynczym zabiegu ból zmniejszał się bardziej niż w grupie stosującej żel z diklofenakiem [3, 4, 5]. Pijawki badano też w przewlekłym bólu odcinka lędźwiowego [6].

Precyzja ważniejsza niż liczba pijawek

Dawniej stosowano zbyt wiele pijawek przez zbyt długi czas, co nasilało nieprzyjemne objawy po zabiegu. Dziś w hirudoterapii większe znaczenie przypisuje się precyzyjnemu doborowi miejsc i czasu sesji niż samej liczbie pijawek.

Najtrudniejszy jest wybór właściwego miejsca przystawienia. Dlatego pijawki powinien stawiać wykwalifikowany hirudoterapeuta.

Najczęstsze pytania

Jak pijawka odpada po zabiegu?

Czasem sama, gdy się naje, a czasem terapeuta zdejmuje ją po zaplanowanym czasie [1]. Do tego czasu terapeuta nad nią czuwa, a po zabiegu pijawkę się uśmierca i wyrzuca [1].

Czy pijawki mogą przejść na inne miejsce ciała?

Mogą próbować, dlatego wokół miejsca zabiegu układa się gazę i cały czas obserwuje pijawki [1]. Pijawka, która odpadnie, nie wraca na skórę: jest uśmiercana i wyrzucana [1].

Czy w trakcie zabiegu można zasłabnąć?

Zdarza się to rzadko [1]. Zabieg wykonuje się w pozycji leżącej i w spokojnej atmosferze, a w trakcie hirudoterapii warto pić dużo wody [1]. Powiedz terapeucie przed zabiegiem, jeśli mdlejesz przy pobieraniu krwi.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Każdy ból wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Agnieszka, fizjoterapeutka

O tym tekście

Agnieszka

Fizjoterapeutka, Hello Fizjo (Warszawa, Mokotów).

Opublikowano
Zaktualizowano
Przegląd merytoryczny
co 12 miesięcy, następny: październik 2027
Sprawdziła
Agnieszka, fizjoterapeutka

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Źródła

  1. Mumcuoglu KY. Recommendations for the use of leeches in reconstructive plastic surgery. Evid Based Complement Alternat Med. 2014;2014:205929. doi:10.1155/2014/205929. PMID: 24653746
  2. Sig AK, Guney M, Uskudar Guclu A, Ozmen E. Medicinal leech therapy-an overall perspective. Integr Med Res. 2017;6(4):337-343. doi:10.1016/j.imr.2017.08.001. PMID: 29296560
  3. Michalsen A, Klotz S, Lüdtke R, Moebus S, Spahn G, Dobos GJ. Effectiveness of leech therapy in osteoarthritis of the knee: a randomized, controlled trial. Ann Intern Med. 2003;139(9):724-730. doi:10.7326/0003-4819-139-9-200311040-00006. PMID: 14597456
  4. Michalsen A, Lüdtke R, Cesur Ö, Afra D, Musial F, Baecker M, Fink M, Dobos GJ. Effectiveness of leech therapy in women with symptomatic arthrosis of the first carpometacarpal joint: a randomized controlled trial. Pain. 2008;137(2):452-459. doi:10.1016/j.pain.2008.03.012. PMID: 18407413
  5. Bäcker M, Lüdtke R, Afra D, Cesur O, Langhorst J, Fink M, Bachmann J, Dobos GJ, Michalsen A. Effectiveness of leech therapy in chronic lateral epicondylitis: a randomized controlled trial. Clin J Pain. 2011;27(5):442-447. doi:10.1097/AJP.0b013e318208c95b. PMID: 21368667
  6. Hohmann CD, Stange R, Steckhan N, Robens S, Ostermann T, Paetow A, Michalsen A. The Effectiveness of Leech Therapy in Chronic Low Back Pain. Dtsch Arztebl Int. 2018;115(47):785-792. doi:10.3238/arztebl.2018.0785. PMID: 30636672
  7. Hildebrandt JP, Lemke S. Small bite, large impact-saliva and salivary molecules in the medicinal leech, Hirudo medicinalis. Naturwissenschaften. 2011;98(12):995-1008. doi:10.1007/s00114-011-0859-z. PMID: 22069059
  8. Lent CM, Fliegner KH, Freedman E, Dickinson MH. Ingestive behaviour and physiology of the medicinal leech. J Exp Biol. 1988;137:513-527. doi:10.1242/jeb.137.1.513. PMID: 3209972
  • hirudoterapia
  • przebieg zabiegu hirudoterapii
  • jak wygląda zabieg z pijawkami
  • przystawianie pijawek
  • czy pijawki bolą
  • terapia pijawkami
  • pijawki lekarskie
  • jak wygląda hirudoterapia
  • metody

Czytaj dalej

Powiązane wpisy

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń