Metody · 7 min czytania
Jak przygotować się do zabiegu hirudoterapii (zabiegu z pijawkami)
Przygotowanie do hirudoterapii: jakie badania krwi zrobić, co z lekami, jak przygotować skórę, co jeść i pić w dniu zabiegu i ile trwa wizyta.
Opublikowano Zaktualizowano

W skrócie
Przed dniem zabiegu:
- przygotuj dokumentację medyczną,
- przed pierwszą wizytą zrób badania krwi,
- nie zmieniaj dawkowania przyjmowanych leków,
- ogol albo przytnij włosy w okolicy zabiegu.
W dniu zabiegu:
- umyj się bezzapachowym mydłem i nie nakładaj potem kosmetyków,
- ubierz się ciepło i luźno,
- nie pij alkoholu, kawy ani energetyków,
- nie jedz czosnku, cebuli ani ostrych potraw,
- pij dużo wody i zjedz pełnowartościowy posiłek.
Spis treści (12)
- Przygotuj dokumentację medyczną
- Zrób badania krwi przed pierwszą wizytą
- Nie zmieniaj dawkowania leków
- Ogol okolicę zabiegową
- Umyj się bezzapachowym mydłem i nie używaj kosmetyków
- Ubierz się ciepło i luźno
- Nie pij alkoholu, kawy ani energetyków
- Nie jedz czosnku, cebuli i ostrych potraw
- Pij dużo wody i zjedz pełnowartościowy posiłek
- Zaplanuj około 90 minut na pierwszą wizytę
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Przygotowanie do hirudoterapii, czyli zabiegu z pijawkami, zaczyna się kilka dni przed zabiegiem: od badań krwi i zebrania dokumentacji medycznej, bo część chorób i leków wyklucza przystawianie pijawek [1]. W dniu zabiegu liczą się czysta skóra bez zapachów, rezygnacja z kawy, energetyków i alkoholu oraz dużo wody [1] i pełnowartościowy posiłek.
Przygotuj dokumentację medyczną
Hirudoterapia wiąże się z utratą niewielkiej ilości krwi i przerwaniem ciągłości skóry, dlatego ma przeciwwskazania. Zabiegu nie wykonuje się między innymi przy hemofilii i skazach krwotocznych, nasilonej anemii, utrwalonym niskim ciśnieniu, nowotworach układu krwiotwórczego i niedokrwieniu kończyny [1]. Listę przeciwwskazań, którą stosuję w gabinecie, opisuję we wpisie o hirudoterapii medycznej.
Na pierwszą wizytę weź wypisy, opisy badań i listę leków. Pytam o rzeczy, które z bólem kolana czy łokcia pozornie nie mają nic wspólnego. Powiedz mi o:
- wszystkich lekach, także tych bez recepty,
- suplementach i preparatach ziołowych, na przykład z miłorzębem japońskim [1],
- chorobach przewlekłych, zwłaszcza krwi, wątroby i układu odporności [1],
- skłonności do siniaków i przedłużonych krwawień,
- problemach z ciśnieniem tętniczym,
- ciąży, karmieniu piersią i terminie miesiączki,
- alergiach i tym, jak goją się u Ciebie rany.
Zrób badania krwi przed pierwszą wizytą
Kwalifikacja do zabiegu to wywiad i wyniki badań krwi. Nasilona anemia i zaburzenia krzepnięcia są przeciwwskazaniami [1], a przegląd dotyczący hirudoterapii zaleca przy niej kontrolę morfologii krwi [2].
W gabinecie wymagam badań krwi przed pierwszą wizytą. Wyniki powinny być nie starsze niż 5 dni przy schorzeniach przewlekłych i nie starsze niż 48 godzin w stanach ostrych i przy świeżych urazach. Badania ogólne, o które proszę:
- morfologia,
- INR, a jeśli przyjmujesz leki rozrzedzające krew, dodatkowo APTT,
- D-dimery,
- CRP,
- próby wątrobowe: ALT, AST, ALP i GGTP, a przy przebytych problemach z drogami żółciowymi także bilirubina,
- cholesterol całkowity, HDL i LDL,
- glukoza na czczo.
Przy niektórych problemach zdrowotnych proszę o dodatkowe badania z krwi:
- bóle i obrzęki stawów, nadciśnienie, problemy z nerkami, dna moczanowa: kwas moczowy i eGFR,
- problemy z tarczycą, układem rozrodczym, płodnością, otyłością: TSH, fT4 i fT3,
- problemy urologiczno-ginekologiczne: u mężczyzn PSA i prolaktyna, u kobiet CA 125 oraz badania tarczycy jak wyżej.
Nie zmieniaj dawkowania leków
Leki mają tu duże znaczenie. Hirudoterapii nie zaleca się osobom przyjmującym leki przeciwkrzepliwe i immunosupresyjne [1]. U osób, które biorą leki przeciwkrzepliwe albo hamujące płytki krwi, krwawienie po zabiegu może być nadmierne [1].
Nie oznacza to, że masz cokolwiek odstawić przed wizytą. Żadnego leku nie odstawiaj i nie zmieniaj dawki na własną rękę. O lekach decyduje lekarz, który je przepisał, a o tym, czy zabieg jest dla Ciebie, decyduję po wywiadzie i wynikach badań.
Ogol okolicę zabiegową
Przed zabiegiem proszę o ogolenie albo przycięcie włosów w okolicy, w której mają być przystawione pijawki. Pierwsze aplikacje robi się zwykle na pępku. O miejscu kolejnych zabiegów rozmawiamy na wizycie.
Umyj się bezzapachowym mydłem i nie używaj kosmetyków
Okolicę zabiegu oczyszcza się przed przystawieniem pijawek wodą, a maści i żele usuwa [1]. Najprościej umyć się w dniu zabiegu szarym albo innym bezzapachowym mydłem. Żel pod prysznic z zapachem się nie nadaje.
Pijawki reagują na substancje chemiczne w otoczeniu, tak jak na dotyk, światło i ciepło [2]. Dlatego po umyciu zrezygnuj z perfum, dezodorantu, balsamu i olejków w okolicy, do której mają być przystawione.
Po zabiegu na początku zostaje ranka w kształcie litery Y [1, 2]. To, czy po zagojeniu zostanie ślad, zależy od tego, jak ranka się goi i jak o nią dbasz.
Ubierz się ciepło i luźno
Pijawki gryzą zwykle ciepłe miejsca na ciele [2]. Ubierz się więc ciepło, tak żeby nie zmarznąć w czasie zabiegu.
Ubranie powinno być luźne i ciemne, żeby zmieściło opatrunek. Przy zabiegu na stopie albo w okolicy kostki weź luźne buty albo klapki.
Nie pij alkoholu, kawy ani energetyków
W dniu zabiegu nie pij alkoholu.
Kawy i napojów energetycznych w dniu zabiegu również nie pij, bo podnoszą ciśnienie krwi. W metaanalizie badań u osób z nadciśnieniem 200-300 mg kofeiny podnosiło ciśnienie, a efekt utrzymywał się co najmniej 3 godziny [3]. W badaniu z udziałem zdrowych młodych osób wypicie dużej ilości napoju energetycznego również podniosło ciśnienie tętnicze [4].
Nie jedz czosnku, cebuli i ostrych potraw
W dniu zabiegu nie jedz czosnku, cebuli ani ostrych potraw. Zmieniają zapach skóry, a wtedy pijawka może nie chcieć ugryźć.
Pij dużo wody i zjedz pełnowartościowy posiłek
Zalecenia dotyczące stosowania pijawek mówią wprost: w trakcie hirudoterapii warto pić dużo płynów [1]. Zacznij już rano i pij wodę przez cały dzień.
Przed wizytą zjedz pełnowartościowy posiłek.
Zaplanuj około 90 minut na pierwszą wizytę
Pierwsza wizyta z hirudoterapią trwa około 90 minut, a kolejne około 60 minut. Nie musisz niczego ze sobą przynosić poza dokumentacją i wynikami badań.
Przed przystawieniem pierwszej pijawki terapeuta omawia z Tobą korzyści i możliwe skutki uboczne zabiegu, a Ty podpisujesz świadomą zgodę [1]. To dobry moment na pytania; możesz też zrezygnować. Jak wygląda sam zabieg krok po kroku, opisuje wpis o przebiegu zabiegu hirudoterapii.
Przez 48 godzin po zabiegu nie uprawiaj aktywności fizycznej. Do pracy możesz iść normalnie, jeśli nie jest to praca fizyczna. Pozostałe zalecenia opisuje wpis po zabiegu hirudoterapii.
Najczęstsze pytania
Czy przed hirudoterapią trzeba odstawić leki rozrzedzające krew?
Nie odstawiaj ich samodzielnie. Przerwanie takiego leczenia bez decyzji lekarza może być groźne. Przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych to w gabinecie przeciwwskazanie względne: decyzję o zabiegu podejmuję po wywiadzie i wynikach badań krwi, w tym INR i APTT.
Czy na zabieg można przyjść podczas miesiączki?
W gabinecie nie wykonuję zabiegu w czasie miesiączki ani na 2 dni przed nią i 2 dni po niej. Zalecenia wymieniają wśród przeciwwskazań nasiloną anemię [1]. Jeśli miesiączkujesz obficie albo masz niski poziom hemoglobiny, powiedz o tym przed zabiegiem.
Czy mogę się wykąpać przed zabiegiem?
Tak, a nawet warto: skóra ma być czysta [1]. Użyj bezzapachowego mydła, a po kąpieli nie nakładaj balsamu, olejku ani perfum w okolicy zabiegu, bo pijawki reagują na substancje chemiczne [2].
Czy pijawki są bezpieczne pod względem zakażeń?
Każda pijawka jest używana tylko raz; ponowne użycie jest zabronione ze względu na ryzyko przeniesienia chorób przez krew [2]. Pijawki do zabiegów powinny pochodzić z uznanych hodowli, a nie ze środowiska naturalnego [1]. Te, których używam, pochodzą z hodowli laboratoryjnej i mają świadectwo pochodzenia. Zakażenia bakteriami żyjącymi w przewodzie pokarmowym pijawki przy zabiegach na nieuszkodzonej skórze są skrajnie rzadkie [1].
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Każdy ból wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.
Źródła
- Mumcuoglu KY. Recommendations for the use of leeches in reconstructive plastic surgery. Evid Based Complement Alternat Med. 2014;2014:205929. doi:10.1155/2014/205929. PMID: 24653746
- Sig AK, Guney M, Uskudar Guclu A, Ozmen E. Medicinal leech therapy-an overall perspective. Integr Med Res. 2017;6(4):337-343. doi:10.1016/j.imr.2017.08.001. PMID: 29296560
- Mesas AE, Leon-Muñoz LM, Rodriguez-Artalejo F, Lopez-Garcia E. The effect of coffee on blood pressure and cardiovascular disease in hypertensive individuals: a systematic review and meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2011;94(4):1113-1126. doi:10.3945/ajcn.111.016667. PMID: 21880846
- Shah SA, Szeto AH, Farewell R, Shek A, Fan D, Quach KN, i in. Impact of High Volume Energy Drink Consumption on Electrocardiographic and Blood Pressure Parameters: A Randomized Trial. J Am Heart Assoc. 2019;8(11):e011318. doi:10.1161/JAHA.118.011318. PMID: 31137991
