Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Stopa i podudzie

Zespół przeciążeniowy przyśrodkowej krawędzi piszczeli

Inne nazwy: medial tibial stress syndrome, MTSS, shin splints, zespół przyśrodkowej krawędzi piszczeli, zespół stresowy przyśrodkowej części piszczeli

Zespół przeciążeniowy przyśrodkowej krawędzi piszczeli (ang. medial tibial stress syndrome, MTSS), potocznie „shin splints”, to wysiłkowy ból wzdłuż dolnej części tylno-przyśrodkowej krawędzi piszczeli. Bolesność jest rozlana na kilka centymetrów, a nie punktowa jak przy złamaniu zmęczeniowym.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 12
Ilustracja: Biegacz odpoczywa na ławce przy bieżni z obiema stopami opartymi na podłożu
Spis treści (9)
  1. Epidemiologia
  2. Przyczyny i mechanizm
  3. Objawy
  4. Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa
  5. Kiedy pilnie do lekarza
  6. Postępowanie i co mówią badania
  7. Rokowanie
  8. Najczęstsze pytania
  9. Źródła

Epidemiologia

To jedno z najczęstszych przeciążeń podudzia u sportowców i żołnierzy [1]. U biegaczy należy do trzech najczęstszych urazów biegowych [3]. Częściej chorują kobiety [4].

Przyczyny i mechanizm

Dawniej ból tłumaczono zapaleniem okostnej, czyli zewnętrznej warstwy kości, pociąganej przez przyczepy mięśni piszczelowego tylnego, płaszczkowatego i zginacza długiego palców [1, 6]. Badania tkanek tego nie potwierdziły. Dziś uważa się, że ważniejsze jest przeciążenie kości: przy powtarzanym obciążeniu kość jest szybciej rozkładana, niż odbudowywana [1].

Objawy leżą na granicy powięzi podudzia i kości, dlatego MTSS opisuje się jako stan wieloczynnikowy [4, 7]. Uważa się go za wczesny etap przeciążenia piszczeli, który przy treningu bez zmian może prowadzić do złamania zmęczeniowego [6, 8].

Ryzyko zwiększają między innymi [4, 9]:

  • płeć żeńska i większa masa ciała,
  • obniżanie się łuku stopy pod obciążeniem (stopa ustawiona w pronacji),
  • wcześniejszy uraz biegowy,
  • większy zakres rotacji zewnętrznej biodra.

Kto raz przeszedł MTSS, ma większe ryzyko kolejnego epizodu [1].

Objawy

Ból pojawia się podczas wysiłku, zwłaszcza biegania i skakania, wzdłuż dolnej części przyśrodkowej krawędzi piszczeli [10]. Przy ucisku badający wywołuje znajomy dla pacjenta ból na odcinku co najmniej 5 cm [10]. Na początku dolegliwości są łagodne i występują tylko przy aktywności [6]. Przy kontynuowaniu treningu bez zmian mogą się utrwalić, a nad krawędzią kości bywa niewielki obrzęk [6]. Ból narasta z każdym treningiem i utrzymuje się długo, czasem kilka dni, zanim ustąpi w spoczynku [2].

Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu i badania [1, 5]. W badaniu dwóch niezależnych lekarzy niemal zawsze zgadzało się co do rozpoznania [5]. Badania obrazowe mają ograniczoną wartość, bo nieprawidłowości widuje się także u osób bez objawów [1]. RTG jest zwykle prawidłowe, rezonans pokazuje obrzęk okostnej wzdłuż tylno-przyśrodkowej krawędzi piszczeli, a w scyntygrafii wychwyt jest podłużny i obejmuje co najmniej jedną trzecią długości kości [2].

Ból podudzia przy wysiłku ma kilka częstych przyczyn [2, 8]:

  • złamanie zmęczeniowe daje ból punktowy przy ucisku, później także przy chodzeniu i w spoczynku, oraz ból przy dłuższych podskokach na jednej nodze i przy opukiwaniu kości w odległym miejscu; RTG przez pierwsze 2-4 tygodnie bywa prawidłowe [2, 8],
  • przewlekły wysiłkowy zespół ciasnoty przedziałów powięziowych daje ból i uczucie rozpierania zawsze przy podobnym dystansie lub intensywności, które mijają po około 30 minutach odpoczynku; może mu towarzyszyć drętwienie albo „opadanie” stopy [2],
  • zespół usidlenia tętnicy podkolanowej daje ból przypominający chromanie, czasem z drętwieniem i mrowieniem stopy, a w zaawansowanej postaci osłabione tętno na stopie [2].

Przy MTSS ból utrzymuje się nawet kilka dni, a w zespole ciasnoty szybko ustępuje po przerwaniu wysiłku [2]. Ból po bocznej stronie kolana u biegaczy to inny problem, opisany w haśle o zespole pasma biodrowo-piszczelowego, a ból nad piętą opisuje hasło o tendinopatii ścięgna Achillesa.

Kiedy pilnie do lekarza

Podobne dolegliwości mogą dawać stany wymagające szybkiej diagnostyki [2, 8, 11]:

  • silny ból podudzia, który po wysiłku nie mija, lecz narasta, z napiętymi mięśniami albo drętwieniem stopy: możliwy ostry wysiłkowy zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, SOR bez zwłoki [11],
  • ból w jednym punkcie kości, ból przy chodzeniu albo w spoczynku, ból przy podskokach na jednej nodze: podejrzenie złamania zmęczeniowego, lekarz w ciągu kilku dni [2, 8],
  • ból przedniej powierzchni piszczeli u osoby, która dużo skacze: złamanie zmęczeniowe przedniej części kości źle się zrasta, lekarz w ciągu kilku dni [8],
  • ból i rozpieranie pojawiające się zawsze po podobnym wysiłku, z drętwieniem stopy albo trudnością w jej unoszeniu: lekarz w ciągu kilku dni, który oceni potrzebę pomiaru ciśnienia w przedziałach [2],
  • ból łydki jak przy chromaniu, z mrowieniem stopy albo słabszym tętnem na stopie: lekarz w ciągu kilku dni, który rozważy badanie naczyń [2].

Ostry wysiłkowy zespół ciasnoty jest rzadki, ale to stan nagły: niedokrwienie mięśni i nerwów może stać się nieodwracalne już po kilku godzinach, a leczy się go operacyjnie [11].

Postępowanie i co mówią badania

W gabinecie podstawą są terapia manualna, suche igłowanie, akupunktura i pinoterapia, dobierane po wywiadzie i badaniu. Ich celem jest zmniejszenie bólu i napięcia mięśni podudzia, żeby powrót do ruchu był łatwiejszy. Ćwiczenia do domu, gdy są potrzebne, utrwalają efekt.

Równie ważna jest zmiana treningu [2]:

  • w okresie ostrym odpoczynek względny zamiast całkowitego unieruchomienia,
  • mniejsza intensywność, częstotliwość i czas biegania,
  • zastąpienie biegania wysiłkiem o małym obciążeniu,
  • stopniowy powrót do sportu, bez bólu.

Pomaga też dobór obuwia i wkładek [2]. Operację rozważa się tylko w przypadkach opornych na leczenie zachowawcze [2].

Rokowanie

Powrót do biegania bez bólu trwa zwykle od 2 do 3 miesięcy [12]. Przebyty epizod zwiększa ryzyko kolejnego [1], a trening bez zmian może doprowadzić do złamania zmęczeniowego piszczeli [6]. U biegaczy MTSS występuje obok innych częstych przeciążeń, takich jak tendinopatia Achillesa czy przeciążenie rozcięgna podeszwowego [3].

Najczęstsze pytania

Co oznacza nazwa „shin splints”?

To potoczna angielska nazwa, którą dawniej określano ten zespół i która nadal funkcjonuje obok nazwy medycznej [4, 6]. W piśmiennictwie używa się nazwy zespół przeciążeniowy przyśrodkowej krawędzi piszczeli (MTSS) [4]. Rozpoznaje się go, gdy ból pojawia się przy wysiłku wzdłuż dolnej części przyśrodkowej krawędzi piszczeli, a ucisk wywołuje ból na odcinku co najmniej 5 cm [10].

Czy każdy ból goleni przy bieganiu to shin splints?

Nie. U sportowców z wysiłkowym bólem podudzia częściej rozpoznawano zespół ciasnoty przedziałów powięziowych i złamanie zmęczeniowe niż MTSS [2]. Punktowy ból kości, ból w spoczynku albo drętwienie stopy wskazują na inne przyczyny i wymagają oceny lekarskiej [2, 8].

Powiązane hasła

Źródła

  1. Moen MH, Tol JL, Weir A, i wsp. Medial tibial stress syndrome: a critical review. Sports Med. 2009;39(7):523-46. doi:10.2165/00007256-200939070-00002. PMID: 19530750
  2. Bonasia DE, Rosso F, Cottino U, i wsp. Exercise-induced leg pain. Asia Pac J Sports Med Arthrosc Rehabil Technol. 2015;2(3):73-84. doi:10.1016/j.asmart.2015.03.003. PMID: 29264244
  3. Lopes AD, Hespanhol Júnior LC, Yeung SS, i wsp. What are the main running-related musculoskeletal injuries? A Systematic Review. Sports Med. 2012;42(10):891-905. doi:10.1007/BF03262301. PMID: 22827721
  4. Reinking MF, Austin TM, Richter RR, i wsp. Medial Tibial Stress Syndrome in Active Individuals: A Systematic Review and Meta-analysis of Risk Factors. Sports Health. 2017;9(3):252-261. doi:10.1177/1941738116673299. PMID: 27729482
  5. Winters M, Bakker EWP, Moen MH, i wsp. Medial tibial stress syndrome can be diagnosed reliably using history and physical examination. Br J Sports Med. 2018;52(19):1267-1272. doi:10.1136/bjsports-2016-097037. PMID: 28179260
  6. Larson A, McClure CJ, May T, i wsp. Medial Tibial Stress Syndrome. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025. PMID: 30860714
  7. Mazzotti A, Di Paola G, Arceri A, i wsp. Medial tibial stress syndrome. Musculoskelet Surg. 2026. doi:10.1007/s12306-026-00953-w. PMID: 41831134
  8. Bergman R, Kaiser K. Stress Reaction and Fractures. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025. PMID: 29939612
  9. Lee I, Jeon HG, Ha S, i wsp. How Medial Tibial Stress Syndrome Is Affected by Alignment, Range of Motion, Strength, and Gait Biomechanics: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Sport Rehabil. 2025;34(2):134-155. doi:10.1123/jsr.2024-0031. PMID: 39577407
  10. Winters M. The diagnosis and management of medial tibial stress syndrome : An evidence update. Unfallchirurg. 2020;123(Suppl 1):15-19. doi:10.1007/s00113-019-0667-z. PMID: 31098646
  11. Chandwani D, Varacallo MA. Exertional Compartment Syndrome. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 31335004
  12. Moen MH, Rayer S, Schipper M, i wsp. Shockwave treatment for medial tibial stress syndrome in athletes; a prospective controlled study. Br J Sports Med. 2012;46(4):253-7. doi:10.1136/bjsm.2010.081992. PMID: 21393260

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń