Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Bark, łokieć i ręka

Mięsień zębaty przedni

Inne nazwy: serratus anterior, musculus serratus anterior, mięsień boksera, zębaty przedni

Mięsień zębaty przedni (łac. serratus anterior) to płaski, wachlarzowaty mięsień na bocznej ścianie klatki piersiowej. Biegnie od górnych żeber do przyśrodkowego brzegu łopatki. Dociska łopatkę do klatki piersiowej i obraca ją ku górze, co pozwala unieść rękę nad głowę.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 3
Spis treści (6)
  1. Budowa
  2. Unerwienie i unaczynienie
  3. Funkcja
  4. Znaczenie kliniczne
  5. Najczęstsze pytania
  6. Źródła

Budowa

Mięsień zębaty przedni zaczyna się na zewnętrznej powierzchni żeber od pierwszego do ósmego albo dziewiątego, na bocznej ścianie klatki piersiowej [1]. Kończy się wzdłuż całego przyśrodkowego brzegu łopatki, od jej górnego do dolnego kąta [1].

Większa część mięśnia leży pod łopatką i mięśniami piersiowymi, ale łatwo go wyczuć z boku klatki piersiowej, między mięśniem piersiowym większym a najszerszym grzbietu [1]. Mięsień dzieli się na trzy części według miejsca przyczepu: górną, środkową i dolną [1].

Między mięśniem a żebrami oraz między nim a mięśniem podłopatkowym leżą kaletki, które oddzielają go od tych struktur [1]. Liczba przyczepów do żeber bywa różna: mięsień może sięgać do dziesiątego żebra albo nie mieć przyczepu do pierwszego [1].

Unerwienie i unaczynienie

Mięsień zębaty przedni unerwia nerw piersiowy długi, który powstaje z korzeni C5, C6 i C7 splotu ramiennego [1]. Nerw biegnie w dół po powierzchni mięśnia, jest cienki i leży płytko, dlatego łatwo go uszkodzić [1]. Może być uciśnięty między innymi przez mięsień pochyły środkowy albo drugie żebro [1].

Krew doprowadzają głównie tętnica piersiowa boczna, tętnica piersiowa najwyższa i tętnica piersiowo-grzbietowa [1].

Funkcja

Mięsień zębaty przedni przesuwa łopatkę do przodu wokół klatki piersiowej, co pozwala wysunąć rękę przed siebie [1]. Ten ruch występuje na przykład przy zadawaniu ciosu, dlatego mięsień bywa nazywany mięśniem boksera [1].

Inne ważne zadania mięśnia [1]:

  • razem z mięśniami równoległobocznymi dociska łopatkę do klatki piersiowej,
  • razem z górnymi i dolnymi włóknami mięśnia czworobocznego obraca łopatkę ku górze, co pozwala podnieść rękę nad głowę,
  • gdy obręcz barkowa jest ustabilizowana, unosi żebra i pomaga w oddychaniu.

Mięsień zębaty przedni i górna część mięśnia czworobocznego tworzą parę sił, która razem porusza łopatką [2]. U osób wykonujących ruchy nad głową z dolegliwościami barku często spotyka się osłabienie mięśnia zębatego i nadmierną aktywność górnej części mięśnia czworobocznego [2]. O tym mięśniu mowa w haśle mięsień czworoboczny.

Znaczenie kliniczne

Łopatka skrzydlata

Gdy nerw piersiowy długi zostanie uszkodzony, mięsień nie utrzymuje łopatki przy klatce piersiowej i pojawia się łopatka skrzydlata: jej przyśrodkowy brzeg i dolny kąt wyraźnie odstają [1]. Towarzyszy temu ograniczenie ruchu i osłabienie barku [1].

Do uszkodzenia nerwu może dojść przy zabiegach w okolicy pachy i klatki piersiowej, przy dźwiganiu ciężarów, przeciążeniu sportowym, urazie, a także po infekcji wirusowej albo w przebiegu zapalenia splotu ramiennego [1]. Leczenie łopatki skrzydlatej zaczyna się zwykle od fizjoterapii [1]. Łagodniejsze zmiany ruchu łopatki opisuje hasło dyskineza łopatki.

Ból mięśniowo-powięziowy

Powtarzane mikrourazy mięśnia mogą prowadzić do zespołu bólu mięśniowo-powięziowego [1]. Wśród przyczyn wymienia się długi, silny kaszel, wielokrotne dźwiganie ciężarów nad głową i biegi długodystansowe [1].

Ból odczuwa się zwykle z boku klatki piersiowej, na wysokości żeber od piątego do siódmego [1]. Może promieniować na tylną ścianę klatki piersiowej i wzdłuż ręki aż do palca serdecznego i małego [1]. Taki ból bywa mylony z bólem żeber, o których mowa w haśle stawy żebrowe.

W gabinecie

W przeglądzie badań klinicznych z udziałem 387 osób z bólem podbarkowym ćwiczenia stabilizujące łopatkę w większym stopniu zmniejszały ból i poprawiały sprawność barku niż standardowa fizjoterapia [3].

W gabinecie napięty i bolesny mięsień zębaty przedni opracowuje się terapią manualną, suchym igłowaniem albo pinoterapią, a ćwiczenia do domu pomagają odbudować jego siłę.

W gabinecie: terapia manualna.

Praktyczne wnioski:

  • mięsień zębaty przedni trzyma łopatkę przy klatce piersiowej i obraca ją przy unoszeniu ręki [1],
  • jego osłabienie jest częste u osób z bólem barku przy ruchach nad głową [2],
  • nagle odstająca łopatka może oznaczać uszkodzenie nerwu piersiowego długiego [1],
  • ból z boku klatki piersiowej po kaszlu albo dźwiganiu może pochodzić z tego mięśnia [1].

Najczęstsze pytania

Jak wzmocnić mięsień zębaty przedni?

Dobrze aktywuje go pompka z wypchnięciem, czyli pompka zakończona dodatkowym odepchnięciem tułowia od podłoża, tak by łopatki rozsunęły się na boki [2]. Mięsień pracował mocniej, gdy ćwiczenie wykonywano na stabilnym podłożu, z wyprostowanymi łokciami i dłońmi na szerokość barków [2]. Łatwiejszą wersję można wykonywać przy ścianie.

Gdzie boli mięsień zębaty przedni?

Najczęściej z boku klatki piersiowej, mniej więcej pod pachą na wysokości piątego do siódmego żebra [1]. Ból może promieniować do pleców i wzdłuż ręki do małego palca [1]. Ból klatki piersiowej z dusznością albo uciskiem wymaga jednak zawsze pilnego kontaktu z lekarzem.

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Na blogu

Źródła

  1. Lung K, St Lucia K, Lui F. Anatomy, Thorax, Serratus Anterior Muscles. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. PMID: 30285352
  2. Kang FJ, Ou HL, Lin KY, i wsp. Serratus Anterior and Upper Trapezius Electromyographic Analysis of the Push-Up Plus Exercise: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Athl Train. 2019;54(11):1156-1164. doi:10.4085/1062-6050-237-18. PMID: 31584855
  3. Zhong Z, Zang W, Tang Z, i wsp. Effect of scapular stabilization exercises on subacromial pain (impingement) syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Neurol. 2024;15:1357763. doi:10.3389/fneur.2024.1357763. PMID: 38497039

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń