Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Kręgosłup i miednica

Mięsień najszerszy grzbietu

Inne nazwy: latissimus dorsi, musculus latissimus dorsi, najszerszy grzbietu, lats

Mięsień najszerszy grzbietu (łac. latissimus dorsi) to największy z powierzchownych mięśni pleców, obejmujący boczną i dolną część grzbietu. Przyciąga ramię do tułowia, prostuje je i obraca do wewnątrz. Przez powięź piersiowo-lędźwiową łączy się z mięśniem pośladkowym wielkim po przeciwnej stronie.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 3
Spis treści (6)
  1. Budowa
  2. Unerwienie i unaczynienie
  3. Funkcja
  4. Znaczenie kliniczne
  5. Najczęstsze pytania
  6. Źródła

Budowa

Mięsień najszerszy grzbietu jest największym z mięśni powierzchownych grzbietu i zajmuje całą boczną część pleców [1]. Zaczyna się na wyrostkach kolczystych kręgów piersiowych od Th7 do Th12, na powięzi piersiowo-lędźwiowej, tylnej części grzebienia kości biodrowej i na dolnych żebrach [1, 2]. Powięź piersiowo-lędźwiowa łączy się z wyrostkami kolczystymi kręgów lędźwiowych i kości krzyżowej [1].

Włókna mięśnia biegną skośnie ku górze i na zewnątrz, a ścięgno przyczepia się do kości ramiennej, w bruździe międzyguzkowej [1]. Badanie preparatów anatomicznych wykazało, że mięsień składa się z szeregu pęczków przyczepionych kolejno do dolnych kręgów piersiowych, kręgów L1 i L2, powięzi, grzebienia biodrowego i dolnych żeber [2].

Unerwienie i unaczynienie

Mięsień najszerszy grzbietu unerwia nerw piersiowo-grzbietowy, gałąź pęczka tylnego splotu ramiennego [1]. Krew doprowadza tętnica piersiowo-grzbietowa, przedłużenie tętnicy podłopatkowej odchodzącej od tętnicy pachowej [1].

Funkcja

Mięsień najszerszy grzbietu przywodzi, prostuje i obraca do wewnątrz ramię [1]. Gdy ręka jest uniesiona nad głowę, pomaga podciągnąć tułów do góry i do przodu, na przykład przy podciąganiu się na drążku [1]. Pracuje też przy wymuszonym wydechu, na przykład przy kichaniu i kaszlu [1].

Mimo przyczepów do kręgosłupa jego udział w prostowaniu odcinka lędźwiowego jest niewielki: analiza biomechaniczna wykazała, że mięsień jest zbudowany przede wszystkim do poruszania kończyną górną, a jego wpływ na kręgosłup lędźwiowy i staw krzyżowo-biodrowy jest bardzo mały [2]. Siła, jaką mięsień może wywrzeć na bark, jest wielokrotnie większa niż ta, którą przenosi na odcinek lędźwiowy [2].

Połączenie z mięśniem pośladkowym

Badanie preparatów anatomicznych pokazało, że mięsień najszerszy grzbietu, mięsień pośladkowy wielki i prostowniki grzbietu napinają tę samą tylną warstwę powięzi piersiowo-lędźwiowej [3]. Poniżej kręgu L4 napięcie przenosiło się na przeciwną stronę ciała [3]. Autorzy uznali, że dzięki temu mięśnie ręki, tułowia i nogi współpracują w przenoszeniu obciążeń między kręgosłupem, miednicą i kończynami [3]. Postawili też hipotezę, że mięsień pośladkowy wielki i przeciwległy mięsień najszerszy grzbietu mogą działać razem przy skręcie tułowia, jednocześnie stabilizując dolny odcinek lędźwiowy i stawy krzyżowo-biodrowe; to przypuszczenie wymaga potwierdzenia w badaniach aktywności mięśni [3].

Ta obserwacja wiąże się z koncepcją łańcuchów mięśniowo-powięziowych, w której ocenia się ciało jako połączony układ, a nie pojedyncze mięśnie. Więcej o powięzi w haśle powięź.

Znaczenie kliniczne

Mięsień najszerszy grzbietu może być źródłem bólu bocznej części pleców, pod łopatką i w okolicy pachy, zwłaszcza po wysiłku z rękami nad głową, na przykład po pływaniu, podciąganiu albo pracy w górze. Ponieważ przyczepia się do kości ramiennej, jego napięcie może też ograniczać unoszenie ręki nad głowę.

Z powodu połączenia przez powięź piersiowo-lędźwiową z mięśniem pośladkowym wielkim po drugiej stronie [3] w badaniu bólu pleców ocenia się często oba te mięśnie. O bólu w górnej części pleców piszę we wpisie ból pleców u góry i między łopatkami, a o bólu barku we wpisie ból barku.

W gabinecie napięte miejsca w mięśniu najszerszym grzbietu opracowuje się terapią manualną, suchym igłowaniem albo pinoterapią, a w domu uzupełnia rozciąganiem z ręką uniesioną nad głowę.

W gabinecie: terapia manualna.

Praktyczne wnioski:

  • mięsień najszerszy grzbietu porusza przede wszystkim ręką, a nie kręgosłupem [2],
  • przez powięź łączy się z mięśniem pośladkowym po drugiej stronie [3],
  • jego napięcie może ograniczać unoszenie ręki nad głowę,
  • pracuje też przy kaszlu i kichaniu [1], więc po infekcji z kaszlem może być obolały.

Najczęstsze pytania

Gdzie boli mięsień najszerszy grzbietu?

Ból z tego mięśnia może być odczuwany z boku pleców, pod łopatką albo w okolicy pachy. Może nasilać się przy sięganiu w górę i przy ruchach z oporem, na przykład przyciąganiu. Podobny ból mogą dawać odcinek piersiowy kręgosłupa i żebra, dlatego rozstrzyga badanie.

Jak rozciągnąć mięsień najszerszy grzbietu?

Najprościej w staniu przy ścianie albo framudze: unieś wyprostowaną rękę nad głowę, chwyć się framugi i delikatnie odsuń biodra w przeciwną stronę, aż poczujesz rozciąganie z boku tułowia. Oddychaj spokojnie i nie ciągnij do bólu.

Czy mięsień najszerszy grzbietu ma wpływ na ból krzyża?

Bezpośrednio niewielki: jego udział w prostowaniu kręgosłupa lędźwiowego jest bardzo mały [2]. Pośrednio przez powięź piersiowo-lędźwiową współpracuje jednak z mięśniem pośladkowym wielkim [3], dlatego przy bólu odcinka lędźwiowego ocenia się zwykle całą tylną taśmę mięśni, od barku po pośladek.

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Na blogu

Źródła

  1. Mitchell B, Imonugo O, Tripp JE. Anatomy, Back, Extrinsic Muscles. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. PMID: 30725901
  2. Bogduk N, Johnson G, Spalding D. The morphology and biomechanics of latissimus dorsi. Clin Biomech (Bristol). 1998;13(6):377-385. doi:10.1016/s0268-0033(98)00102-8. PMID: 11415812
  3. Vleeming A, Pool-Goudzwaard AL, Stoeckart R, i wsp. The posterior layer of the thoracolumbar fascia. Its function in load transfer from spine to legs. Spine (Phila Pa 1976). 1995;20(7):753-8. PMID: 7701385

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń