Baza wiedzy A-Ż

Baza wiedzy · Biodro i kolano

Kolano skoczka (tendinopatia więzadła rzepki)

Inne nazwy: jumper's knee, patellar tendinopathy, tendinopatia ścięgna rzepki, zapalenie więzadła rzepki, entezopatia więzadła rzepki

Kolano skoczka (ang. jumper's knee, patellar tendinopathy) to przeciążeniowa tendinopatia więzadła rzepki, zwykle tuż pod rzepką. Daje ból z przodu kolana przy skokach i przysiadach, a zmiany widoczne w USG nie zawsze idą w parze z bólem.

  • Sprawdziła: Agnieszka, fizjoterapeutka
  • Ostatnia weryfikacja merytoryczna:
  • Opublikowano:
  • Sprawdzenie danych bibliograficznych:
  • Źródła: 16
Ilustracja: Fizjoterapeutka bada kciukiem okolicę tuż pod rzepką, przy kolanie podpartym na ręczniku
Spis treści (10)
  1. Epidemiologia
  2. Przyczyny i mechanizm
  3. Objawy
  4. Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa
  5. Kiedy pilnie do lekarza
  6. Postępowanie i co mówią badania
  7. Rokowanie
  8. Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty
  9. Najczęstsze pytania
  10. Źródła

Epidemiologia

Kolano skoczka dotyczy przede wszystkim osób uprawiających sport; poza sportem zdarza się rzadko [1]. Najczęściej chorują siatkarze i koszykarze, rzadziej piłkarze, a dorośli sportowcy częściej niż młodzież [1].

Z kolanem skoczka wiążą się duża objętość treningu, większa masa ciała i wysoki skok [2].

Przyczyny i mechanizm

Więzadło rzepki, w piśmiennictwie anglojęzycznym nazywane ścięgnem rzepki, zaczyna się na dolnym biegunie rzepki i przyczepia do guzowatości piszczeli; razem z mięśniem czworogłowym uda i rzepką tworzy główny układ prostujący kolano [3]. Położenie tych struktur opisuje hasło o stawie kolanowym. Kolano skoczka dotyczy głównie osób, które powtarzalnie obciążają ścięgno w ruchach magazynujących i oddających energię sprężystą, takich jak skoki [1, 4]. To uraz bezkontaktowy, z bólem narastającym stopniowo [5].

W ścięgnie z tendinopatią badania histologiczne opisują nieuporządkowane włókna kolagenowe, więcej drobnych naczyń i zakończeń nerwów czuciowych, zaburzoną przebudowę macierzy pozakomórkowej oraz obecność komórek odpornościowych i mediatorów zapalnych [6]. Ogólne mechanizmy tego procesu, wspólne dla ścięgien w różnych okolicach ciała, omawia hasło tendinopatia.

Wygląd ścięgna nie zawsze idzie w parze z bólem [7]: zmienione ścięgno może nie boleć, a bolące może wyglądać prawie prawidłowo.

Objawy

Dwie cechy są najbardziej charakterystyczne: ból ograniczony do okolicy dolnego bieguna rzepki oraz ból zależny od obciążenia, który rośnie wraz z wysiłkiem prostowników kolana [4]. Ból pojawia się i rośnie przy skokach, lądowaniu i głębokim przysiadzie, zwłaszcza na jednej nodze [4, 8].

Dolegliwości często utrzymują się latami i obniżają sprawność sportową [5]. Rehabilitacja bywa powolna, a nierealistyczne oczekiwania co do jej czasu autorzy przeglądu w czasopiśmie JOSPT wymieniają wśród częstych błędów [4].

Rozpoznanie i diagnostyka różnicowa

Rozpoznanie jest kliniczne: opiera się na wywiadzie i badaniu, a nie na obrazie ścięgna [4, 9]. Badający szuka bólu w typowym miejscu i sprawdza, czy narasta on razem z obciążeniem [4]. Do oceny bólu zaleca się testy prowokacyjne, na przykład przysiad na jednej nodze na równi pochyłej (ang. single leg decline squat), po którym pacjent ocenia ból w skali [8]. Ten sam test dobrze pokazuje, czy ból zmniejsza się w trakcie terapii [8].

Zmiany w ścięgnie widoczne w USG zdarzają się także u osób bez bólu [4]. Większość sportowców ze zmienionym obrazem ścięgna nigdy nie zaczyna odczuwać bólu [10], dlatego badania obrazowe wnoszą niewiele do rozpoznania [9].

Holenderskie wytyczne dotyczące bólu przedniej części kolana omawiają kolano skoczka razem z bólem rzepkowo-udowym [9]. W kolanie skoczka ból jest ograniczony do okolicy dolnego bieguna rzepki [4].

Kiedy pilnie do lekarza

Kolano skoczka narasta stopniowo, bez wyraźnego urazu [5]. Wstępna ocena bólu kolana ma przede wszystkim wykluczyć przyczyny wymagające pilnego leczenia [11]:

  • nagły ból pod rzepką przy skoku lub lądowaniu, po którym nie da się czynnie wyprostować kolana: możliwe zerwanie więzadła rzepki, które zwykle leczy się operacyjnie i które łatwo przeoczyć; SOR tego samego dnia [12, 13],
  • uraz kolana z silnym bólem, obrzękiem, uczuciem niestabilności albo niemożnością obciążenia nogi: SOR albo lekarz tego samego dnia [11],
  • gorączka z obrzękiem, zaczerwienieniem i ograniczeniem ruchu kolana, bo mogą świadczyć o zakażeniu stawu: pilnie, tego samego dnia [11],
  • nasilenie bólu ścięgna po iniekcji sterydu albo w czasie leczenia antybiotykiem z grupy fluorochinolonów, zwłaszcza w obu kolanach: lekarz w ciągu kilku dni, bo te czynniki opisywano u części osób z zerwaniem ścięgna [13].

Postępowanie i co mówią badania

W gabinecie podstawą są terapia manualna i suche igłowanie, a także akupunktura i pinoterapia, dobierane po wywiadzie i badaniu. Celem jest zmniejszenie bólu i napięcia mięśni uda, żeby obciążanie ścięgna było mniej bolesne. Pracuje się nie tylko przy kolanie, ale też na mięśniu czworogłowym uda i całej kończynie.

Ścięgno potrzebuje też stopniowego obciążania: ćwiczenia, w których obciążenie ścięgna, mięśni i całej kończyny rośnie powoli, aż do wysiłku wymaganego w sporcie, pomagają je wzmocnić [4]. Dlatego terapię uzupełniają ćwiczenia do domu, dobrane do tego, jak reaguje ścięgno.

Co możesz zrobić sam:

  • zmniejsz na pewien czas liczbę skoków i głębokich przysiadów, ale nie rezygnuj z ruchu [4],
  • obserwuj ból następnego dnia po treningu: jeśli rośnie, obciążenie było za duże [4],
  • nie czekaj miesiącami, bo im dłużej trwają objawy, tym wolniej przychodzi poprawa [14],
  • nie licz na zastrzyk: steryd osłabia ścięgno i figuruje wśród czynników opisywanych przed jego zerwaniem [13].

W gabinecie: terapia manualna.

Rokowanie

Kolano skoczka często nie mija samo i potrafi dokuczać latami, a część zawodników kończy przez nie karierę [15]. Co ciekawe, po latach większość zmienionych ścięgien wyglądała w badaniu prawidłowo, a objawy nie zależały od obrazu ścięgna [15].

Na wynik leczenia wpływa czas trwania objawów [14]. Im dłużej trwają objawy przed leczeniem, tym mniejsza poprawa [14], dlatego warto zacząć terapię wcześnie.

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty

Konsultacja ma sens, gdy ból pod rzepką od kilku tygodni wraca przy skokach, przysiadach albo bieganiu i ogranicza trening. Najpierw lekarz, gdy był uraz, kolano jest obrzęknięte, gorące albo nie daje się czynnie wyprostować [11, 12].

Najczęstsze pytania

Na czym polega rehabilitacja kolana skoczka?

W gabinecie terapia manualna i suche igłowanie zmniejszają ból i napięcie mięśni, a ćwiczenia, w których obciążenie ścięgna rośnie stopniowo, wzmacniają ścięgno [4]. Stopniowany program obciążania dawał lepsze wyniki niż same ćwiczenia ekscentryczne [16]. Poprawa zwykle wymaga tygodni lub miesięcy, więc rehabilitację układa się razem z planem treningów [4].

Kiedy kolano skoczka leczy się operacyjnie?

Rzadko i dopiero wtedy, gdy nie pomogło dobrze prowadzone leczenie zachowawcze [9]. Operację zostawia się dla wybranych osób [9].

Wizyta w gabinecie

Gabinet Hello Fizjo, ul. Cybernetyki 7E, lok. U1, 02-677 Warszawa (Mokotów). Czas i cena regularna według Booksy.

  • Pierwsza wizyta (diagnostyka + terapia)60 min240 zł
  • Kolejna wizyta fizjoterapeutyczna45 min220 zł

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie)powered by Booksy

Powiązane hasła

Źródła

  1. Nutarelli S, da Lodi CMT, Cook JL, i wsp. Epidemiology of Patellar Tendinopathy in Athletes and the General Population: A Systematic Review and Meta-analysis. Orthop J Sports Med. 2023;11(6):23259671231173659. doi:10.1177/23259671231173659. PMID: 37347023
  2. Sprague AL, Smith AH, Knox P, i wsp. Modifiable risk factors for patellar tendinopathy in athletes: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2018;52(24):1575-1585. doi:10.1136/bjsports-2017-099000. PMID: 30054341
  3. Deopujari S, Kiel J. Knee Extensor Mechanism Injuries. W: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. PMID: 32119474
  4. Malliaras P, Cook J, Purdam C, i wsp. Patellar Tendinopathy: Clinical Diagnosis, Load Management, and Advice for Challenging Case Presentations. J Orthop Sports Phys Ther. 2015;45(11):887-898. doi:10.2519/jospt.2015.5987. PMID: 26390269
  5. Theodorou A, Komnos G, Hantes M. Patellar tendinopathy: an overview of prevalence, risk factors, screening, diagnosis, treatment and prevention. Arch Orthop Trauma Surg. 2023;143(11):6695-6705. doi:10.1007/s00402-023-04998-5. PMID: 37542006
  6. Millar NL, Silbernagel KG, Thorborg K, i wsp. Tendinopathy. Nat Rev Dis Primers. 2021;7(1):1. doi:10.1038/s41572-020-00234-1. PMID: 33414454
  7. Cook JL, Rio E, Purdam CR, i wsp. Revisiting the continuum model of tendon pathology: what is its merit in clinical practice and research? Br J Sports Med. 2016;50(19):1187-1191. doi:10.1136/bjsports-2015-095422. PMID: 27127294
  8. Ruffino D, Alfonso M, Campana V, i wsp. Sensitivity to change and responsiveness of provocative load tests among athletes with patellar tendinopathy. Braz J Phys Ther. 2024;28(2):101064. doi:10.1016/j.bjpt.2024.101064. PMID: 38696973
  9. Ophey M, Koëter S, van Ooijen L, i wsp. Dutch multidisciplinary guideline on anterior knee pain: Patellofemoral pain and patellar tendinopathy. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2025;33(2):457-469. doi:10.1002/ksa.12367. PMID: 39045713
  10. Cushman DM, Vomer R, Teramoto M, i wsp. Sonographic Assessment of Asymptomatic Patellar and Achilles Tendons to Predict Future Pain: A Systematic Review and Meta-analysis. Clin J Sport Med. 2025;35(1):13-22. doi:10.1097/JSM.0000000000001236. PMID: 38864880
  11. Bunt CW, Jonas CE, Chang JG. Knee Pain in Adults and Adolescents: The Initial Evaluation. Am Fam Physician. 2018;98(9):576-585. PMID: 30325638
  12. Pengas IP, Assiotis A, Khan W, i wsp. Adult native knee extensor mechanism ruptures. Injury. 2016;47(10):2065-2070. doi:10.1016/j.injury.2016.06.032. PMID: 27423309
  13. Tandogan RN, Terzi E, Gomez-Barrena E, i wsp. Extensor mechanism ruptures. EFORT Open Rev. 2022;7(6):384-395. doi:10.1530/EOR-22-0021. PMID: 35638613
  14. Everhart JS, Cole D, Sojka JH, i wsp. Treatment Options for Patellar Tendinopathy: A Systematic Review. Arthroscopy. 2017;33(4):861-872. doi:10.1016/j.arthro.2016.11.007. PMID: 28110807
  15. Visnes H, Bache-Mathiesen LK, Yamaguchi T, i wsp. Long-term Prognosis of Patellar Tendinopathy (Jumper's Knee) in Young, Elite Volleyball Players: Tendon Changes 11 Years After Baseline. Am J Sports Med. 2024;52(13):3314-3323. doi:10.1177/03635465241284648. PMID: 39439271
  16. Breda SJ, Oei EHG, Zwerver J, i wsp. Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial. Br J Sports Med. 2021;55(9):501-509. doi:10.1136/bjsports-2020-103403. PMID: 33219115

Hasło ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u fizjoterapeuty ani konsultacji lekarskiej. Opisuje stan wiedzy z dnia ostatniej aktualizacji; każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. Treść nie jest poradą medyczną, a autorka nie odpowiada za jej nieprawidłową interpretację ani za skutki samodzielnego stosowania opisanych zaleceń. Jeśli ból się nasila, nie mija albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Bibliografia pozwala dotrzeć do wykorzystanych źródeł. O autorce.

Rezerwacja wizyty (otwiera się w nowej karcie) Zadzwoń